सुनको भन्सार दोब्बर हुँदा सीमावर्ती बजार संकटमा, व्यवसायी चिन्तित

काठमाडौं । सरकारले आगामी आर्थिक वर्षको बजेटमार्फत सुनमा लाग्ने भन्सार शुल्क १० प्रतिशतबाट बढाएर २० प्रतिशत पुर्‍याएपछि सुनचाँदी व्यवसायीहरूले सीमावर्ती बजार प्रभावित हुने र नेपाली उपभोक्ता भारतीय बजारतर्फ आकर्षित हुने चिन्ता व्यक्त गरेका छन्।

भारतले केही साताअघि सुनमा लाग्ने भन्सार दर ६ प्रतिशतबाट बढाएर १५ प्रतिशत पुर्‍याएपछि नेपालमा तस्करी बढ्न सक्ने भन्दै व्यवसायीहरूले समान दर कायम गर्न सरकारसँग माग गरेका थिए। तर सरकारले अपेक्षाभन्दा बढी वृद्धि गर्दै भन्सार दर २० प्रतिशत पुर्‍याएपछि नयाँ समस्या सिर्जना भएको व्यवसायीहरूको भनाइ छ।

नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघका अध्यक्ष अर्जुन रसाइलीका अनुसार भारत र नेपालको सुनको मूल्यमा ठूलो अन्तर आउँदा विशेषगरी तराईका सीमावर्ती क्षेत्रका उपभोक्ता भारतीय बजारमा सुन खरिद गर्न आकर्षित हुन सक्छन्।

हाल नेपालमा सुनमा २० प्रतिशत भन्सार, १ प्रतिशत बैंक तथा व्यवसायी मार्जिन र ०.५ प्रतिशत सीप प्रवर्द्धन शुल्क लाग्ने व्यवस्था छ। भारतमा भने १५ प्रतिशत भन्सार र ३ प्रतिशत जीएसटी लाग्छ।

व्यवसायीहरूका अनुसार मूल्य अन्तर बढ्दै जाँदा सीमापार किनमेल गर्ने प्रवृत्ति बढ्ने र नेपाली सुन व्यवसाय प्रत्यक्ष रूपमा प्रभावित हुने जोखिम छ। उनीहरूले तत्काल भन्सार दर पुनरावलोकन गर्न तथा थपिएको सीप प्रवर्द्धन शुल्क हटाउन सरकारसँग माग गरेका छन्।

यसैबीच, अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको मूल्य लगातार बढिरहेकाले नेपालमा सुनको माग ६०–६५ प्रतिशतसम्म घटिसकेको व्यवसायीहरूको दाबी छ। भारतमा पनि भन्सार वृद्धि भएपछि सुनको माग करिब ७० प्रतिशतसम्म घटेको बताइएको छ।

अर्थविद्हरूले भने सुनको मूल्य निर्धारण गर्दा विदेशी मुद्रा सञ्चिति, तस्करी नियन्त्रण र आन्तरिक बजारको सन्तुलनलाई ध्यान दिनुपर्ने बताएका छन्। उनीहरूका अनुसार नेपाल र भारतबीच सुनको मूल्यमा अत्यधिक अन्तर हुनु दुवै दृष्टिले जोखिमपूर्ण हुन सक्छ।

नेपाल राष्ट्र बैंकका अनुसार चालु आर्थिक वर्षको नौ महिनामा करिब २५ अर्ब ३१ करोड रुपैयाँ बराबरको सुन आयात भएको छ भने दैनिक २५ किलोग्रामसम्म सुन आयात गर्न पाइने व्यवस्था कायम छ।