एक लाख सेना निर्माण गर्दै तालिबान, चीनको चेतावनी : ‘गहिरो खाडल’मा फस्नसक्छ

काठमाडौं । अफगानिस्तानमा तालिबान सरकारको रक्षा मन्त्रालयले एक लाख सदस्यीय नयाँ सैन्य बल बनाउन प्रयास भइरहेको जनाएको छ। इस्लामिक इमिरेट्समा सैन्य बलहरूलाई प्राथमिकता दिइने कुरामा जोड दिए।

रक्षा मन्त्रालयका प्रवक्ता इनायतुल्लाह खावरजामीले टोलो न्यूजलाई भने, ‘उनीहरू भर्ना भएपछि, उनीहरूलाई टोलीमा ड्युटीमा पठाइनेछ। यो प्रक्रिया करिब ८० प्रतिशत पूरा भइसकेको छ ।’

अघिल्लो सरकारको पतनसँगै, देशको तीन लाख ५० हजार अफगान राष्ट्रिय रक्षा र सुरक्षा बलहरू पनि विघटन गरियो। सैन्य विज्ञहरूले नयाँ सैन्य बलमा पूर्व सुरक्षा बलका सदस्यहरू समावेश गर्नुपर्ने सुझाव दिएका छन्।

पूर्व सैनिक अधिकृत समर सदातले भने, ‘सेनालाई मानकीकृत हुनुपर्छ र सेनाले सैन्य अनुशासनको पालना गर्नुपर्छ। तिनीहरूको उचित पोशाक र फरक लुक हुनुपर्छ।’

‘देशका सबै जातीय समूहलाई राष्ट्रिय सुरक्षा बलमा समावेश गरिनुपर्छ। आफ्नो कार्यसम्पादनमा पेशागत भएका पूर्व सैनिकहरूलाई नयाँ सैन्य इकाईमा भर्ना गरिनुपर्छ’ विश्वविद्यालयका प्रशिक्षक अजिज मुजादिदीले भने। 

तीन लाख ५० हजार पूर्व अफगान सुरक्षा बलहरू मध्ये, एक लाख ५० रक्षा मन्त्रालय अन्तर्गत थिए। यस प्रक्रियामा काम गर्न २० सदस्यीय प्रतिनिधिमण्डल नियुक्त गरिएको रक्षा मन्त्रालयले जनाएको छ ।

ताइवानबारे चीन

ताइवानले चीनलाई आफ्नो ‘सैन्य दुस्साहस’ रोक्न आग्रह गरेको छ। पछिल्ला केही वर्षयता दुई देशबीचको तनाव चरम तहमा पुगेको छ ।

नयाँ वर्षको सम्बोधनमा ताइवानका राष्ट्रपति साइ इङ वेनले भने, ‘हामीले चीनलाई परिस्थितिको गलत आकलन नगर्न र ‘सैन्य दुस्साहस’ बन्द गर्न सम्झाउनु पर्छ।’

सन् २०१६ मा साई इङ वेन सत्तामा आएपछि चीनले ताइवानमाथि सैन्य र कूटनीतिक दबाब बढाएको छ। ताइवानमाथि चीनको दाबीलाई अस्वीकार गर्दै आएकी छिन् र यो देशलाई चीनको हिस्सा मान्दैनन्।

उही समयमा, चीनले प्रजातान्त्रिक रूपमा ताइवानलाई आफ्नो क्षेत्र भएको दाबी गर्दछ र विगत दुई वर्षदेखि आफ्नो सार्वभौमसत्ताको नाममा ताइवानमा सैन्य र कूटनीतिक दबाब बढाउँदै आएको छ।

हालैका महिनाहरूमा, चिनियाँ लडाकु विमानहरूले ताइवानको आकाशमा उग्र रूपमा उल्लङ्घन गरेका छन्। आफ्नो भाषणमा साईले भने, ‘चिनियाँ अधिकारीहरूले ताइवानको भित्री भागमा सैन्य दुस्साहस फैलाउन रोक्नु पर्छ। दुई पक्षबीचको मतभेदलाई सेनामार्फत समाधान गर्नु विकल्प होइन।’

उनले यस क्षेत्रमा तनाव कम गर्न ताइवान र चीन दुवैले ूजनताको जीविकोपार्जन र जनतालाई शान्त पार्नू काम गर्नुपर्ने बताए।  मिलेर समस्याको शान्तिपूर्ण समाधान खोज्नुपर्नेमा जोड दिइरहेका छन्। 

ठूलो विनाश हुनसक्छ : चीन

उही समयमा, नयाँ वर्षको सम्बोधनमा, चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङले चीन र ताइवान दुवै जनताको साझा आकांक्षा रहेको उल्लेख गर्दै भने, ‘हाम्रो मातृभूमि पूर्ण रूपमा पुनर्मिलन हुनेछ।’

‘हामी शान्तिपूर्ण एकीकरणको सम्भावनाको लागि प्रयास गर्न तयार छौं’ साईको भाषणपछि शनिबार बेइजिङस्थित ताइवान मामिला कार्यालयका प्रवक्ता सु फेङ्गलियनले भने।

तर, यदि ताइवानका पृथकतावादी शक्तिहरूले उक्साए र जबरजस्ती गरे वा उनीहरूले कुनै पनि तरिकाले रातो रेखा पार गरे निर्णायक कदम चाल्ने चेतावनी समेत दिए। 

सुले भने, ‘स्वतन्त्रताको प्रयासले पनि ताइवानलाई ‘गहिरो खाडल’ मा धकेल्छ र यहाँ ‘महान विनाश’ ल्याउनेछ।’

चीन-ताइवान विवाद

सन् १९४९ देखि चीन र ताइवानबीच विवाद चलिरहेको छ । जसका कारण ताइवानले अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरूमा पहुँच नपुगेको र सीमित अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता पाएको छ।  विश्वका १५ राष्ट्रले मात्रै ताइवानलाई स्वतन्त्र राष्ट्र मान्छन्।

उही समयमा चीनले यसलाई आफ्नो हिस्सा र विद्रोही प्रान्त मान्छ। १९४९ मा चीनले एक पृथकता विरोधी कानून पारित गर्यो जसले चीनलाई बल प्रयोग गरेर ताइवानलाई गाभ्ने अधिकार दिएको छ। त्यसयता ताइवानले आफूलाई स्वतन्त्र राष्ट्र घोषणा गरेमा चिनियाँ सेनाले आक्रमण गर्न सक्छ। 

एजेन्सीकाे सहयाेगमा