हिउँ चितुवाको सङ्ख्या घट्दै

हिउँ चितुवाको सङ्ख्या घट्दै
 
काठमाडौँ। हिउँ चितुवालाई हिमालको रानीका रूपमा पनि लिइन्छ । लोपोन्मुख हिउँ चितुवाले वातावरण सन्तुलन गर्न सहयोगी भूमिका खेल्ने गर्दछ । यसैले पनि यसको संरक्षण गर्नु आवश्यक रहेको एक कार्यक्रममा बोल्ने वक्ताहरूले औँल्याएका छन् ।

विश्वका १२ वटा देशमा मात्रै हिउँ चितुवा पाइन्छन् । तीमध्ये पनि १० प्रतिशत नेपालका विभिन्न हिमाली क्षेत्रमा पाइन्छ । हिमाली क्षेत्रमध्येको मनाङ जिल्ला पनि एक हो । मनाङका स्थानीय तह हिउँ चितुवा संरक्षण जुटेको छ ।

‘संस्कृति तथा संस्कार उत्थान, जलवायु परिवर्तन न्यूनीकरणका लागि सचेतना तथा अन्तर्राष्ट्रिय हिउँ चितुवा संरक्षण दिवस’ भन्ने नारा दिएर मनाङको नासो गाउँपालिका यति बेला हिउँ चितुवा र संस्कृति संरक्षणमा जुटेको छ ।

सो पालिकाका अध्यक्ष धनबहादुर गुरुङले हिउँ चितुवा जोगाउन लागिपरेको बताए । उनले भने, ‘‘हाम्रा अग्रजले मान्दै आएका संस्कृति र हिउँ चितुवा संरक्षणले नै जलवायु सन्तुलन भएको थियो । अहिले यी लोपोन्मुख चिजको प्रवर्द्धन आवश्यक छ । पालिकाले यस्ता कार्यको संरक्षण तथा प्रवर्द्धन गर्नुपर्छ र हामीहरू यसका लागि लागिपरेका छौँ ।’’

उहाँले हिउँ चितुवा र संस्कृतिको प्रवर्द्धन गर्दै पर्यटक आकर्षित गर्ने योजना रहेको बताउँदै भने, ‘‘यहाँको मुख्य आय भनेको नै पर्यटन हो । हिमाल, हिमाली जनावर तथा हिउँ चितुवा संरक्षण गर्न सक्यौँ भने पर्यटक पनि बढ्छन् र आम्दानी पनि हुन्छ ।’’

चितुवा संरक्षण केन्द्र पाङ्ग्जे फाउन्डेसनका संयोजक नरेन्द्र लामाले जलवायु परिवर्तनले हिउँ चितुवाको सङ्ख्या घट्दो अवस्थामा पुगेको बताए। उनले चितुवाको सङ्ख्या घट्नुले जलवायु खलबलिएको जनाउँछ भन्दै विश्वमा नेपाललाई हिउँ चितुवाको वासस्थानका रूपमा चिनिने गरेको उल्लेख गरे।

उनले भने, ‘‘हिउँ चितुवालाई हिमालको रानी भनिन्छ । हिमाली वातावरणको सूचक हिउँ चितुवा हो । जुन हिमालमा हिउँ चितुवाको राम्रो वासस्थान छ । त्यो हिमाली क्षेत्रको वातावरण सफा र स्वच्छ छ भनिन्छ ।’’