पूर्वी पहाडमा बाढी–पहिरोको चक्रव्यूह, न रोकथाम न तयारी

पाँचथर । बर्सेनि दोहोरिने बाढी–पहिरोले पूर्वी पहाडी जिल्लाहरूमा जनजीवन असुरक्षित बन्दै गएको छ । तर, जोखिम बढ्दै गए पनि पूर्वतयारी र दीर्घकालीन समाधानतर्फ राज्यको ध्यान अझै कमजोर देखिएको छ ।

हालैको अविरल वर्षापछि पाँचथर जिल्ला को याङवरक गाउँपालिका लगायतका क्षेत्रमा आएको बाढी–पहिरोले घर, सडक, पुल र कृषि क्षेत्र तहसनहस बनाएको छ । स्थानीयवासीले बाटो, खानेपानी, विद्युत् र खेतीपाती सबै क्षेत्रमा ठूलो क्षति भोग्नुपरेको बताएका छन् ।

याङवरक–३ का वडाध्यक्ष विमल राईका अनुसार जेठ महिनामै यसरी ठूलो वर्षा हुनु असामान्य हो । उनले पछिल्ला वर्षमा बेमौसमी रूपमा ठूलो पानी पर्ने क्रम बढेको भन्दै यसले क्षति झन् गम्भीर बनाइरहेको बताए ।

जलवायुविज्ञहरूले भने वर्षा प्रणालीमा परिवर्तन भइरहेको संकेत दिएका छन् । उनीहरूका अनुसार एकै स्थानमा अत्यधिक वर्षा हुने ‘क्लाउड बर्स्ट’ जस्ता घटना बढ्दै जाँदा क्षति पनि बढिरहेको छ । तर, देशभर पर्याप्त वर्षा मापन केन्द्र नहुँदा वास्तविक तथ्यांक संकलनमै समस्या रहेको उनीहरूको भनाइ छ ।

पछिल्ला वर्षमा पाँचथर, इलाम, ताप्लेजुङ लगायतका जिल्लामा बाढी–पहिरोले ठूलो मानवीय र भौतिक क्षति पुर्‍याउँदै आएको छ । विगतका वर्षहरूमा मात्रै दर्जनौंको ज्यान गएको, सयौं विस्थापित भएको र अर्बौंको संरचना नष्ट भएको तथ्यांकले जोखिम झन् गहिरो देखाउँछ ।

विपद् व्यवस्थापनका विज्ञहरूले संघ, प्रदेश र स्थानीय तहमा पूर्वतयारी, पूर्वसूचना प्रणाली र जोखिम न्यूनीकरणका योजना प्रभावकारी नहुँदा समस्या दोहोरिरहेको बताएका छन् । उनीहरूका अनुसार विपद् व्यवस्थापन समिति बैठकमै सीमित हुँदा वास्तविक तयारी कमजोर बनेको हो ।

स्थानीयवासीले भने हरेक वर्ष क्षति भएपछि मात्र राहत र उद्धारमा ध्यान जाने तर दीर्घकालीन समाधान नखोजिने अवस्था अन्त्य गर्नुपर्ने माग गर्दै आएका छन् ।