रक्सीको घुट्कोसँगै बग्दै गएको जीवन

पहाडी गाउँको एउटा कुनामा जन्मिएको थियो विराज। घरमा अभाव थिएन। खेतबारी, गाईवस्तु, परिवारको माया—सबै थियो। गाउँलेहरू भन्थे, "यो केटो भाग्यमानी छ।" तर भाग्यले दिएको अवसरलाई सम्हाल्ने बानी उसमा कहिल्यै बस्न सकेन।

सानैदेखि पढाइमा मध्यम थियो। गाउँको विद्यालयबाट कक्षा ३ पूरा गरेपछि अर्को गाउँको विद्यालयमा पढ्न गयो। नयाँ साथी, नयाँ वातावरण र नयाँ सपना थिए। तर पढाइभन्दा उसलाई अरूको कुरा काट्न, झुटा गफ बुन्न र साथीहरूबीच झगडा लगाउन बढी रमाइलो लाग्थ्यो।

एसएलसीसम्म पुग्दा उसले धेरै अवसर गुमाइसकेको थियो। परीक्षामा असफल भएपछि परिवारले फेरि उठ्ने अवसर दियो। प्राविधिक शिक्षा पढ्यो। सबैले सोचे—अब जीवन बदलिन्छ। तर प्रमाणपत्र हातमा परे पनि मेहनत गर्ने बानी कहिल्यै आएन। रोजगारी खोज्नेभन्दा उसले असफलताको दोष अरूलाई दिन सिक्यो।

देश द्वन्द्वमा फस्यो। गाउँ पनि त्यसबाट अछुतो रहेन। परिस्थितिले उसलाई स्थानीय शक्तिको केन्द्रसम्म पुर्‍यायो। केही समय प्रभावशाली देखियो। मानिसहरू डरले उसको अगाडि झुक्थे। उसले त्यसलाई सम्मान ठान्यो। तर त्यो सम्मान होइन, डर थियो भन्ने कुरा उसले कहिल्यै बुझेन।

रक्सी उसले साथी बनायो। बिहानको घामसँगै सुरु भएको बोतल रातको अँध्यारोसम्म खाली हुन्थ्यो। एक रात मातिएर भीरबाट लड्दा हात, खुट्टा र करङ भाँचिए। महिनौँ ओछ्यानमा बितायो। परिवारले बचायो, उपचार गरायो। सबैले सोचे—अब त सुध्रिन्छ। तर निको भएको केही महिनामै ऊ फेरि पुरानै बाटोमा फर्कियो।

एक दिन अत्यधिक मदिरा सेवनले उसको घाँटी नै पोलियो। मृत्युको मुखबाट फर्केर आएको मानिसले पनि जीवनको मूल्य बुझेन। उसले फेरि बोतल समात्यो।

समयसँगै उसको अर्को बानी झन् खतरनाक बन्यो। अरूका घरको शान्ति बिगार्नु उसको मनोरञ्जन बन्न थाल्यो। एउटा घरको कुरा अर्को घरमा पुर्‍याउने, झूट मिसाएर सम्बन्ध बिगार्ने, मानिसहरूबीच अविश्वास फैलाउने—यही उसको दैनिक काम बन्यो। गाउँमा कुनै झगडा भयो भने कतै न कतै उसको नाम जोडिन्थ्यो।

अरूको परिवार भत्काउने खेल खेल्ने मानिस आफ्नै घर भने जोगाउन सकेन। दुई विवाहपछि पनि उसको घरमा शान्ति कहिल्यै रहेन। बिहान झगडा, बेलुका आरोप–प्रत्यारोप, राति रक्सी—उसको जीवन यही चक्रमा घुमिरह्यो।

बिस्तारै गाउँलेहरूले दूरी बनाउन थाले। पहिले घरभरि मान्छे जम्मा हुन्थे, पछि उसको आँगन सुनसान हुन थाल्यो। ऊ अझै पनि आफूलाई सबैभन्दा चलाख ठान्थ्यो, तर वास्तवमा सबैले उसलाई विश्वास गर्न छाडिसकेका थिए।

उमेर ढल्कँदै गयो। शरीर कमजोर भयो। रक्सीले कलेजो गलायो, रिसले सम्बन्ध गलायो र झूटले इज्जत गलायो। एक दिन ऊ एक्लै आँगनमा बसिरहेको थियो। न उसको वरिपरि साथी थिए, न आफन्त। केवल पुराना गल्तीहरूको सम्झना मात्र बाँकी थियो।

त्यतिबेला उसले ढिलो गरी एउटा सत्य बुझ्यो—मानिसलाई गरिबीले भन्दा खराब बानीले छिटो समाप्त पार्छ। अरूको जीवन बिगारेर कसैले आफ्नो जीवन कहिल्यै बनाउन सक्दैन।