किन आज मनाइन्छ भूकम्प सुरक्षा दिवस ?

काठमाडौं, २ माघ । आज भूकम्प दिवस विभिन्न चेतनामुलक कार्यक्रम गरी मनाइँदैछ । सरकारले हरेक वर्ष माघ २ गतेलाई भूकम्प दिवसका रुपमा मनाउँदै आएको छ । १९९० सालमा आजकै दिन भूकम्प गएकाले माघ २ गते भूकम्प दिवस मनाउने गरिएको हो । नेपालीलाई भूकम्पबारे सचेत गराउन सरकारले केही वर्षदेखि भूकम्प दिवस मनाउँदै आएको छ । २०७२ बैशाख १२ गते शक्तिशाली भूकम्प गएको नौ महिनापछि तत्कालिन केपी ओली नेतृत्वको सरकारले तामझामका साथ गत वर्ष माघ २ गते भूकम्प दिवस मनाएको थियो । पुनःनिर्माणको प्रारम्भ भएको घोषणा गर्दै राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले रानीपोखरी र तत्कालिन प्रधानमन्त्री ओलीले बुङमतीमा निकै तामझामका साथ पुनःनिर्माणको शिलान्यास गरेका थिए । नब्बे सालको भूकम्प र ७२ सालको भूकम्पको दुई भिन्नाभिन्ने समय पारेर रानीपोखरी र बुङमतीमा पुनःनिर्माणको शिलान्यास गरिएको थियो । गतवर्ष माघ २ गते आजकै दिन राष्ट्रपति भण्डारीले पुनर्निर्माणका लागि शिलान्यास गरेको काठमाडौँको रानीपोखरीस्थित बालगोपालेश्वर मन्दिर पुनर्निर्माण सुरु भए पनि विवादका कारण अघि बढ्न सकेको छैन । काठमाडौँ महानगरपालिकाले निर्माणको ठेक्का दिएको कम्पनीले पुरातात्विक सम्पदा पुनर्निर्माणको मापदण्ड पूरा नगरेको भन्दै निर्माणमा रोक लगाएपछि पुनःनिर्माण त्यसै अलपत्र परेको छ । गतवर्षको माघ २ गते नै पारेर तत्कालीन ओलीले ललितपुरको पुरानो नेवारी बस्ती बुङ्मतीलाई एकीकृत सघन बस्तीका रूपमा पुनर्निर्माण गर्न तामझामसहित उद्घाटन गरेका थिए । उद्घाटनका लागि बनाइएको वृहत्त गुरुयोजनासहितको फ्ल्याक्स बोर्डसमेत च्यातिसकेको छ र पुनःनिर्माणको काम भने शुरु भएकै छैन । ऐतिहासिक सम्पदा क्षेत्रमा आवास निर्माणको मापदण्ड कस्तो हुने भन्ने निर्णय सरकारले गर्न नसक्दा अन्य सम्पदाहरुको पुनःनिर्माण पनि अन्यौलमा परेको छ । स्वस्थानी कथासँग गाँसिएको पुरानो बस्ती साँखुजस्ता पुराना बस्तीहरुलाई सघन बस्ती बनाउने काम शुरु भएकै छैन । यस्तै, तत्कालीन प्रधानमन्त्री ओलीले ‘मेरो धरहरा म बनाउँछु’ अभियान थालेर आफ्नो एक महिनाको तलब बैंक खातामा जम्मा गरेको पनि एक वर्ष भएको छ । राष्ट्रिय पुनःनिर्माण प्राधिकरणले खोलेको उक्त बैंक खातामा करिब ११ करोड रुपियाँ जम्मा भए पनि पुनःनिर्माण थालिएको छैन । धरहरा पुनःनिर्माणको गुरुयोजना केही समयअघि सार्वजनिक गरिएको थियो ।