अमेरिका–इरान शान्ति सम्झौताका मुख्य बुँदा सार्वजनिक, ट्रम्पको पुनः आक्रमण चेतावनी

काठमाडौं । अमेरिका र इरानबीचको युद्ध अन्त्य गर्ने उद्देश्यसहित भएको अन्तरिम शान्ति सम्झौताका मुख्य बुँदाहरू सार्वजनिक भएका छन्। सम्झौतासँगै अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले सम्झौता पालना नभए पुनः आक्रमण गर्ने चेतावनी दिएका छन्।

सम्झौताका कागजात बुधबार सार्वजनिक गरिएको हो। अधिकारीहरूका अनुसार राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र इरानी राष्ट्रपति मसूद पेजेस्कियान दुवैले उक्त समझदारीपत्र (एमओयू) मा डिजिटल हस्ताक्षर गरिसकेका छन्। इरानको परराष्ट्र मन्त्रालयले सम्झौता बुधबारदेखि नै लागू भइसकेको जनाएको छ।

यद्यपि औपचारिक हस्ताक्षर भने आगामी शुक्रबार स्वीटजरल्याण्डमा हुने बताइएको छ।

समाचार एजेन्सी रोयटर्सका अनुसार सम्झौतामा मुख्य ६ बुँदा समेटिएका छन्। जसअनुसार लेबनानसहित सबै मोर्चामा तत्काल युद्धविराम लागू गरिने, हर्मुज जलडमरूमध्यमा समुद्री आवागमन पूर्ण रूपमा सुचारु गरिने, इरानी बन्दरगाहमाथिको अमेरिकी नाकाबन्दी हटाइने र इरानमाथिका आर्थिक प्रतिबन्ध फुकुवा गरिने उल्लेख छ।

त्यसैगरी, रोक्का सम्पत्तिहरू खुला गरिने र इरानको आर्थिक पुनर्स्थापनाका लागि करिब ३०० अर्ब अमेरिकी डलरको योजना अघि बढाइने सम्झौतामा उल्लेख छ। साथै, इरानले परमाणु हतियार निर्माण नगर्ने आफ्नो दशकौँ पुरानो प्रतिबद्धता पुनः दोहोर्‍याएको छ।

सम्झौताले गत अप्रिलमा घोषणा गरिएको युद्धविरामलाई थप ६० दिनका लागि विस्तार गरेको छ, जसअनुसार दुवै पक्ष स्थायी शान्ति सम्झौताका लागि वार्तामा रहनेछन्।

यसैबीच फ्रान्समा आयोजित जी–७ शिखर सम्मेलनमा सहभागी नेताहरूले उक्त सम्झौताको स्वागत गरेका छन्। तर एक वरिष्ठ अमेरिकी अधिकारीका अनुसार सम्झौता कानुनी रूपमा बाध्यकारी नबनेसम्म दुवै पक्षले यसबाट पछि हट्ने जोखिम कायमै रहने देखिएको छ।

अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले भने सम्झौता उल्लंघन भए कडा सैन्य प्रतिक्रिया दिने चेतावनी दिएका छन्। उनले पत्रकार सम्मेलनमा भने, “यदि उनीहरूले सम्झौता उल्लंघन गरे, हामी उनीहरूमाथि भयानक बमबारी गर्नेछौँ।”

यसैबीच, ट्रम्पले पहिले उठाउँदै आएको इरानको ब्यालिस्टिक मिसाइल क्षमतामाथिको कडा अडानमा केही परिवर्तन देखिएको छ। उनले अब त्यस विषयलाई पूर्ण रूपमा रोक्नु “अन्यायपूर्ण” हुन सक्ने संकेत गरेका छन्।

सम्झौतापछि अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा पनि प्रभाव देखिएको छ। हर्मुज जलडमरूमध्य खुल्ने सम्भावनासँगै कच्चा तेलको मूल्य घट्दै ब्रेन्ट क्रुड प्रति ब्यारेल ८० डलरभन्दा तल झरेको थियो। तर ट्रम्पको पुनः सैन्य चेतावनीपछि मूल्यमा सामान्य वृद्धि देखिएको रोयटर्सले जनाएको छ।