प्रधानमन्त्री देउवाको दिल्ली यात्रा: अप्ठ्यारो र अवसर

[caption id=\"attachment_31627\" align=\"alignleft\" width=\"750\"] फाइल फोटो[/caption] काठमाडाैं । यो क्षेत्रमा चुलिएको भूराजनीतिक टकराव र घरेलु राजनीतिको महत्वपूर्ण मोडमा प्रधानमन्त्री देउवाको दिल्ली भ्रमणले गहिरो राजनीतिक अर्थ राख्ने एकथरीको मत छ । तर अर्काथरी, नेपालमा छिटो छिटो सरकार बदलिरहने, र भारतीय औपचारिक निम्तो नपाएका केही अपवादलाई छाडेर, बर्सेनि जसो नेपाली प्रधानमन्त्री दिल्ली पुग्ने गरेकाले यसपटकको भ्रमण केवल \'परम्पराकै निरन्तरता\'मा सीमित हुनसक्ने ठान्छन् । प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवा सत्ता सम्हालेको करिब साढे दुई महिनापछि आफ्नो पहिलो औपचारिक विदेश यात्रामा अाज भारत गए । करिब २१ वर्षअघि प्रधानमन्त्रीका रुपमा पहिलोपटक दिल्लीको पाहुना बनेका देउवाले त्यसपछि दुईपटक त्यही हैसियतमा भारतीय आतिथ्य पाए । तर अाजबाट शुरु हुने उनको भ्रमण महाकाली सन्धि, डुबान समस्याको समाधान जस्ता विगतका तिनै दिल्ली भ्रमणमा उठेका विषयको कार्यान्वयनमा जोड दिनमै केन्द्रित हुनेजस्तो देखिन्छ । नेपालसँग गाँसिएका योजनाहरु कार्यान्वयनमा यस्ता भारतीय ढिलासुस्तीले दिल्लीप्रति नेपालमा चरम अविश्वास बढाउन मद्दत गरेको पाइन्छ । त्यो अविश्वास कम गर्ने तथा देउवालाई देश फर्कंदा देखाउन सकिने ठोस उपलब्धिका केही उपहार दिने अवसर पछिल्लो भ्रमणले दिल्लीलाई दिनेछ । यसपटक नेपाली घरेलु राजनीतिलाई लिएर दिल्ली-दबाब देउवामाथि कम पर्नेछ किनकि भारतीय रुचि देखिएको संविधान संशोधनको मुद्दा विफल भएपनि तत्कालका लागि विश्राम पाएजस्तो देखिन्छ । अनि, नाकाबन्दीको आगोमा पोलिएको आफ्नो हातमा असन्तुष्ट तराई केन्द्रित दललाई चुनावमा भाग लिन प्रोत्साहित गरेर वा संशोधनमा आफ्नो अडान खुकुलो पारेर मल्हम लगाउने कोसिसमा दिल्ली रहेको प्रतीत हुन्छ । तर संविधानलाई जानकारीमा मात्रै लिएको तर स्वागत नगरेको भारतीय पक्षबाट, त्यही संविधान कार्यान्वयनका लागि अत्यावश्यक, चुनावहरु तोकिएकै मितिमा गराउन शर्तरहित सदभाव हासिल गर्नु देउवालाई सहज भने हुनेछैन । दोक्लामको अप्ठ्यारो अर्को, भारत-चीनबीच देखिएको पछिल्लो सीमा विवादमा नेपालले भारतीय चासोलाई बुझिदियोस् भन्ने अनौपचारिक सन्देश दियो भनेपनि देउवा अप्ठ्यारोमा पर्नेछन् । दोक्लाम विवाद नेपालसँग विल्कुल सम्बन्धित छैन तर भारतीय सञ्चारमाध्यम लगायतको पक्षले यो भ्रमणलाई दिल्लीप्रतिको नेपाली झुकावको रुपमा व्याख्या गर्ने कोसिस अवश्य गर्नेछ । त्यस्ता कोसिसबाट देउवा कसरी जोगिन्छन् र आइपर्दा नेपालको तटस्थताको नीतिबारे भारतीय पक्षलाई कसरी आश्वस्त पार्न सक्छन् त्यसले नै उनको कूटनीतिक कुशलता दर्शाउनेछ । सँगसँगै, भारतीय समर्थनको गठवन्धनबाट सिंहदरबारको भर्‍याङ् उक्लिएको कैयौँको आरोपबीच, देउवासामू दिल्लीको अनुकूल लाग्ने खालका दुईपक्षीय विषयमा नलतारिएर घरभित्रको आलोचना कम गर्ने अवसर रहेको ठान्नेहरु पनि कम छैनन् । बीबीसी