जापानी जलसेनाद्वारा चीनले दाबी गरेको क्षेत्रमा अभ्यास

जापानले साउथ चाइना सीस्थित विवादित जलक्षेत्रमा पहिलो पटक पनडुब्बी अभ्यास गरेको छ ।

जापानको जलसैनिक प्रतिरक्षा बलले एउटा पनडुब्बी र तीनवटा जलसैनिक जहाजको प्रयोग गरी शृङ्खाबद्ध अभ्यासहरू गरेको हो । साउथ चाइना सीको ठूलो क्षेत्रमा त्यस्तो अभ्यास गरिएको ठानिएको छ। सो क्षेत्र चीनले आफ्नो स्वामित्व भएको दाबी गर्दै आएको छ । पनडुब्बी अभ्याससम्बन्धी टोक्योको घोषणाबारे बेइजिङले अहिलेसम्म प्रतिक्रिया दिएको छैन । स्रोतको हिसाबले साउथ चाइना सी सम्पन्न मानिन्छ र यसमा पानीजहाजले प्रयोग गर्ने विश्वका अतिव्यस्त मार्गहरू पर्दछन् । गत वर्ष भियतनाम भ्रमणका क्रममा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले साउथ चाइना सीका कतिपय भाग आ-आफ्नो क्षेत्रमा पर्ने दाबी गर्ने देशहरूबीच मध्यस्थता गर्ने प्रस्ताव गरेका थिए ।

के हो विवाद ?

खासै मानव बसोबास नभएका दुई टापुका शृङ्खला प्यारासेल्स र स्प्र्याट्लिसको स्वामित्वबारे चीन, भियतनाम, फिलिपिन्स, ताइवान र मलेशियाबीच विवाद छ । सो सागरको केही स्थानमा ब्रुनाईको पनि दाबी रहेको छ । चीनले सयौँ वर्षदेखि आफ्नो अधिकार भएको भन्दै साउथ चाइना सीमा भएका टापुहरूको ठूलो भागमाथि आफ्नो दाबी गरेको छ । सन् १९४७ मा चीनले आफ्नो दाबी स्पष्ट देखिने खालको एउटा नक्सा नै प्रकाशित गरेको थियो । [caption id=\"attachment_206663\" align=\"alignleft\" width=\"850\"] चीनले प्रकाशित गरेको नक्सामा प्यारासेल्स र स्प्र्याट्लिस टापुहरू उसको पूर्ण स्वामित्वमा रहेको देखाइएको छ [/caption] साउथ चाइना सी पानीजहाज हिँड्ने महत्त्वपूर्ण मार्ग हो र त्यहाँ प्रचुर मात्रामा माछा मारिन्छ । सो क्षेत्रमा खनिज तेल र ग्यासको ठूलो भण्डार रहेको विश्वास गरिन्छ । चीनले आफ्नो प्रभाव राख्न सो सागरमा जलसैनिक गस्ती र कृत्रिम टापु बनाउने गरेको छ । अमेरिकाले सीमासम्बन्धी विवादमा कसैको पक्ष नलिने जनाउँदै आएको छ । तर स्वतन्त्रतापूर्वक हवाई र जलमार्ग चलिराखून् भनेर सैनिक जहाज र विमानहरू विवादित टापुहरूमा पठाउँदै आएको छ । दुवै पक्षले साउथ चाइना सीलाई सैनिकीकरण गरेको दोषारोपण गर्दै आएका छन् । इस्ट चाइना सीमा पनि विवाद ज्यानुअरी महिनामा इस्ट चाइना सीका विवादित टापुहरूनजिकै चिनियाँ जलसैनिकको जहाज पुगेपछि दुई देशबीच कूटनीतिक तनाब सिर्जना भएको थियो । चीनले ती टापुहरूलाई डियाओयु भन्ने गरेको छ भने जापानले सेन्काकु । टोक्योमा रहेका चिनियाँ राजदूतलाई बोलाएर जापानले त्यस विषयमा गम्भीर आपत्ति व्यक्त गरेको थियो । सन् २०१२ मा जापानले ती विवादित टापुहरू एक व्यक्तिको स्वामित्वबाट किनेपछि जापान र चीनबीच सम्बन्ध चिसिएको हो । केही वर्षदेखि चीनले ती टापुहरूतिर आफ्ना पानीजहाज पठाएर जापानले कसरी प्रतिक्रिया दिन्छ भनेर हेर्न खोजेको अनुमान गरिएको छ । बीबीसी