नासाले खोज्यो दोस्रो ‘धर्ती’, पानी र ज्वालामुखी भएको सम्भावना

वासिंगटन । पृथ्वीको ‘तेस्रो आँखा’ भनिने क्यापलर स्पेस टेलिस्कोपले तारामण्डलबाट १ हजार ४ सय प्रकाश वर्ष टाढा रहेको दोस्रो धर्तीको खोजी गरेको छ । ६ अर्ब वर्ष पुरानो क्यापलर ४५२ बी ग्रह सूर्यमंडलभन्दा बाहिर छ । धर्तीजस्तै यसको पनि आफ्नै सूर्य छ । दुरी पनि लगभग उस्तै छ । यद्यपी, यसको सूर्य हाम्रो धर्तीभन्दा चार प्रतिशत ठूलो र १० प्रतिशत बढि चम्किलो छ । पृथ्वीभन्दा बाहिर जीवन खोज्ने नासाको यो कोसिसमा यो खोजीलाई महत्वपूर्ण कदम मानिएको छ । अमेरिकी अंतरिक्ष एजेन्सी नासाले बिहिबार राती यो खोजीको घोषणा गरेको छ । पृथ्वीभन्दा पुरानो तर जुम्ल्याहा जस्तै छ ४५२ बी: नासाको साइन्स मिसनका असिस्टेन्ट एडमिनिस्ट्रेटर जोन ग्रुन्फेडले यसलाई धर्तीको अहिलेसम्मको सबैभन्दा मिल्दोजुल्दो ग्रह अथवा जुम्ल्याहा ग्रह बताएका छन् । यद्यपी, वैज्ञानिकहरुले यसको आकार धर्तीकाेभन्दा दोब्बर भएका कारण ‘क्लोज कजन’ बताएका छन् । कसैले यसलाई सुपर अर्थ पनि बताइरहेका छन् । यो ग्रहमा पानीको सम्भावना र सक्रिय ज्वालामुखी पनि हुनसक्ने बताइएको छ । यस वर्ष ८ ग्रहको खोजीः सन् २०१५ मा क्यापलरले गोल्डिलक जोन (जीवनको सम्भावना भएको) मा आठ नयाँ ग्रहको खोजी गरेको छ । योभन्दा पहिले पृथ्वीजस्ता दुई ग्रह केपलर–४३८बी र केपलर–४४बी खोजिएको थियो तर उनीहरुको आकार पृथ्वीभन्दा निकै ठूलो थियो । यो सानो रातो ताराको चारैतिर घुमिरहेका छन् । यी ताराहरुको तापक्रम सूर्यको तुलनामा निकै कम छ । यो धारणा पनिः हाम्रो आकाशगंगामा ४० अर्ब यस्ता ग्रह हुनसक्ने अनुमान गरिएको छ जुन आफ्नो सूर्यको ह्याबिटेबल जोनमा घुमिरहेका छन् । क्यापलरका लागि पृथ्वीजस्तो अर्को धर्तीको खोजी त्यति सजिलो थिएन । योभन्दा पहिले विशेषज्ञ गोल्डिलक जोनमा पृथ्वीको बराबर आठ अथवा नौ ग्रह पत्ता लागिसकेको छ । क्यापलरमाथि एक नजरः सूर्यको ३ हजार प्रकाश वर्षको दुरीसम्मको दायरामा बसेर गरिएको खोज यो सन् २००९ मा लञ्च गरिएको थियो तब यसको म्याद सन् २०१२ को नोभेम्बरसम्म मात्र थियो । यो टेलिस्कोपले अहिलेसम्म ४ हजारभन्दा बढि ग्रह खोजिसकेको छ । यो टेलिस्कोप राख्नका लागि ५९ करोड डलर खर्च भएको थियो ।