टीकापुरमा हिंसात्मक झडपमा सात प्रहरी र एक नाबालकको मृत्युको नालीबेली यस्तो छ

सात प्रहरी र एक नाबालकको मृत्यु, हराएका १५ प्रहरी राति सम्पर्कमा आए बिहान ११ बजे चारैतिरबाट टीकापुरतर्फ २३ साउनमा सुरु भएको र ४ भदौदेखि चर्किएको थरुहट आन्दोलनलाई नियन्त्रण गर्न प्रहरीले तीन दिनदेखि टीकापुरलाई निषेधित क्षेत्र घोषणा गरेको थियो, तर आदेश अवज्ञा गर्दै निरन्तर प्रदर्शन भइरहेको थियो । सोमबार पनि आन्दोलनकारीहरू नारा लगाउँदै टीकापुर बजारमा जम्मा हुन थाले । प्रदर्शनकारीहरू नयाँ शैलीमा चारैतिरबाट घेरा हाल्दै सहरतर्फ ओइरिन थाले । अपराह्न १ बजे सबैका हातमा हतियार पश्चिमतर्फबाट आइरहेको ठूलो समूहलाई निषेधित क्षेत्र प्रवेश नगर्न अनुरोध गर्न एसएसपी लक्ष्मण न्यौपाने आफैँ अघि सरे । बजारबाट डेढ किलोमिटर पर मोतीनगरस्थित हाटबजारमा प्रदर्शनकारी र न्यौपानेको टोलीबीच जम्काभेट भयो । न्यौपाने गाडीबाट झरेर प्रदर्शनकारीलाई अघि नबढ्न सम्झाउन थाले । प्रदर्शनकारीमा बूढाबूढी र महिला पनि थिए । उनीहरूले भाला, हँसिया र बन्चराजस्ता हतियार बोकेका थिए । प्रहरीको सानो समूह करिब पाँच सय प्रदर्शनकारीको घेरामा पर्‍यो । अपराह्न १:३० बजे सुरुमै आक्रमण प्रहरी सधैँजस्तै ढुंगामुढा भए बल प्रयोग गर्ने मनस्थितिमा गएको थियो, तर प्रदर्शनकारीले सीधै एसएसपीलाई निसाना बनाए, त्यो पनि तरबारले । आँखामा चोट लागेपछि लडेका न्यौपानेमाथि थप आक्रमण भयो । जोसँग जे हतियार छ, त्यसैले प्रहार गर्न थाले । न्यौपाने, उनका बडिगार्ड, इन्स्पेक्टरद्वय केशव बोहरा र बलराम विष्टसहित सात प्रहरी र एक बालकको निधन भयो । अपराह्न २ बजेअझ धेरै मारिएको हल्ला भीड बेकाबु भयो, हतियारधारी प्रदर्शनकारी हाबी भएपछि इलाका प्रहरी कार्यालयबाट समेत प्रहरीको भागाभाग भयो । आन्दोलनकारी मुख्य बजारमा आइपुगे, बजार कब्जामा लिएर नाराबाजी गरिरहे । कफ्र्यु लागे पनि आन्दोलनकारी बजार क्षेत्रमै थिए, साँझ पाँच बजे उनीहरू फर्किएपछि स्थिति अलिक शान्त भयो । त्यतिन्जेलसम्म कैयौँ प्रहरी सम्पर्कविहीन थिए । उनीहरू सबै मारिएको अनुमान भयो । त्यसैको आधारमा समाचार बने । तर, सशस्त्रका एसपी लक्ष्मण सिंहसहित साँझ सम्पर्कमा आए । २२ साउनदेखि ४ भदौसम्म बन्यो पृष्ठभूमि २२ साउन अखण्ड आन्दोलन सुरु सीमांकनबारे मुख्य दल निर्णायक बैठकमा बस्न थालेपछि सुदूरपश्चिममा प्रदर्शन सुरु भयो । कैलालीलाई सुदूरपश्चिम प्रदेशमा राख्ने, थारूबहुल प्रदेशमा राख्ने वा कैलालीलाई टुक्रयाएर दुईवटा प्रदेशमा राख्ने भन्ने विषयमा दलहरूका आ–आफ्नै अडान थिए । कैलालीलाई अलग हुन नदिन अखण्ड सुदूरपश्चिम आन्दोलन सुरु । २३ साउन थरुहट आन्दोलन सुरु कैलालीलाई थरुहट प्रदेशमा राख्न माग गर्दै थारूहरूको आन्दोलन सुरु भयो । यता काठमाडौंमा तीन मुख्य दल अखण्ड कैलालीलाई ६ नम्बर प्रदेशमा राख्न सहमत भएपछि अखण्डको आन्दोलन शिथिल भयो भने थारू आक्रोशित । टीकापुर र लम्कीमा तनाव भए पनि दुवै आन्दोलनको प्रभाव धनगढीमा खासै परेन । २४ साउन अखण्ड विजयी, थारू क्रोधित कैलालीलाई सुदूरपश्चिमबाट अलग नगर्ने चार दलको सहमतिपछि अखण्ड आन्दोलन सफल भएको भन्दै समापन भयो । तर, थरुहट आन्दोलन भने चर्किन सुरु गर्‍यो । थारूहरूको ७० प्रतिशत बसोवास रहेको लम्की, टीकापुरलगायतका कैलालीका १, २ र ३ नम्बर निर्वाचन क्षेत्र बढी प्रभावित भए । २८ साउन कैलालीमा मधेसी नेता थरुहट आन्दोलनप्रति ऐक्यबद्धता प्रकट गर्न उपेन्द्र यादव, राजेन्द्र महतो र अमरेशकुमार सिंहलगायतका नेता कैलाली पुगे । महतोले थरुहट प्रदेश स्थापना गरेर मात्र विश्राम लिने भन्दै सभाका सहभागीलाई शपथ पनि खुवाए । नेताहरूले उत्तेजक भाषण गरेको भन्दै संसद्को राज्य व्यवस्था समितिले कैलाली भाषणको अडियो टेप पनि मगायो । उता आन्दोलन चलिरह्यो । ४ भदौ, शुक्रबार नै झन्डै भयो अनर्थ बिहान १० बजे धनगढीबाट बाइक र्‍याली थारू आन्दोलनले लम्की, टीकापुर क्षेत्रका पहाडियाको मनोबल गिरेको निष्कर्षसहित अखण्ड जनआन्दोलन समितिका गोपाल देउवाको नेतृत्वमा करिब हजार मोटरसाइकलको र्‍याली धनगढीबाट राजमार्ग हुँदै लम्की आएर टीकापुरतर्फ अघि बढयो । दिउँसो १ बजे र्‍यालीमा गुलेली प्रहार पथरैया गाविसको अस्नेरी गाउँमा पुगेपछि थरुहट प्रदर्शनकारीले गुलेली हाने, तर प्रतिवादपछि भागे । त्यसपछि अखण्डवालाले बाटोछेउका थारूका घर तोडफोड गरे । दिउँसो २ बजे दुई समुदायबीच झडप सुरु अखण्डको र्‍याली तेरैयापुर पुग्दा थरुहटवालाहरू जम्मा भइसकेका थिए, त्यहीँ झडप भयो । र, चार घन्टासम्म चल्यो । प्रहरीले नियन्त्रण गर्न सकेन । साँझ ५ बजे अखण्डवाला घेरिए अखण्ड र्‍याली टीकापुर त पुग्यो, तर गाउँगाउँबाट आएका थारूहरूले टीकापुर बजार घेरिसकेकाले फर्किन सकेन । बीचमा प्रहरी बसेर अखण्डवालालाई सुरक्षा दिइरहेको थियो । स्थिति निकै तनावपूर्ण थियो । राति ८ बजे अखण्डवालाको ‘रेस्क्यु’ दुई समुदायबीच झडप भएपछि सेती अञ्चल प्रहरी कार्यालयबाट एसएसपी लक्ष्मण न्यौपानेको टोली टीकापुर पुग्यो । एसएसपी न्यौपानेले सुझबुझ देखाउँदै आधा सहभागीलाई प्रहरीको स्कर्टिङ गराएर राति नै धनगढी पुर्‍याए । बाँकी आधालाई स्कर्टिङ गराएरै शनिबार बिहान लगियो । राति ९ बजे टीकापुरमा कफ्र्यु प्रशासनले टीकापुरमा शुक्रबारदेखि राति कफ्र्यु र दिउँसो निषेधाज्ञा घोषणा गर्‍यो । तर, शनिबार बिहानदेखि थरुहट प्रदर्शन चर्कियो । त्यसयता टीकापुर क्षेत्रका बस्तीबस्तीमा थारू र पहाडियाबीच तनाव बढ्यो । थरुहट प्रदेशको माग गर्दै प्रदर्शन भइरह्यो । शनिबारयता हवाई फायरबीच प्रदर्शन थरुहट प्रदर्शनकारीलाई प्रशासनको आदेशले खासै फरक पारेन । शनिबार उनीहरूले निषेधित क्षेत्रको आदेश अवज्ञा गर्दै बजारमा निरन्तर प्रदर्शन गरिरहे । शनिबार दिनभर तनाव भयो भने आइतबार जोशीपुरमा प्रहरीले आठ राउन्ड हवाई फायर र १५ सेल अश्रुग्यास प्रहार गर्नुपर्‍यो ।