Ntc summer Offer
Khabar Dabali २ बैशाख २०८१ आईतवार | 14th April, 2024 Sun
NIMB

हेर्न पनि पाइन्न गाउँघरमा, इतिहास बन्दै ढिकी र जाँतो

खबरडबली संवाददाता

काठमाडौं  ।  गाउँघरमा कुटनी पिसनीका लागि कुनै बेला अनिवार्य बनेका ढिकी र जाँतो लोप हुँदै गएका छन् । पेट्रोल, डिजेल र विद्युत्बाट चल्ने आधुनिक मिलहरु भित्रन थालेपछि ढिकी, जाँतो गाउँघरबाट लोप हुन थालेका हुन् ।

तराईबाट तयार गरिएका चामल, दाल, पीठोलगायत अन्न सहजै गाउँघरमा उपलब्ध हुन थालेपछि र गाउँघरमा विद्युतीकरण हुन थालेसँगै ढिकी कुट्ने र जाँतो पिस्ने परम्परा लोप हुँदै गएको हो ।

बिहान सबेरै उठेर अथवा साँझ ढल्केपछि महिलाहरुको काम ढिकी र जाँतोमा धान कुट्ने, गहुँ फल्ने, गहुँ, कोदो, मकै, फापर र दाल पिस्ने हुन्थ्यो । गाउँमा सबैका घर ढिकी वा जाँतो हुन्थ्यो । भालेको डाकोसँगै उठेर कुटानी–पिसानी गर्नुपर्ने बाध्यता सबैलाई थियो । कुटानी–पिसानीका आधुनिक मिलहरुले आजभोलि सबैलाई सजिलो बनाएको यहाँका महिलाहरु बताउँछन् । 

केही वर्ष अघि सम्म गाउँघरमा बिहान उज्यालो नहुँदै ढिकी, जाँतोको काम हुन्थ्या भने साँझको खाना खाएर पनि राति अबेरसम्म कुट्न, पिस्न पर्ने अवस्था रहेको थियो । तर, केही वर्ष देखि सडक निर्माणसँगै विद्युतीकरण भएपछि गाउँघरमा पुराना ढिकीजाँतो पाइन छाडेको छ । 

हिजोआज बिजुलीबाट चल्ने मिल गाउँगाउँमा बने सँगै महिला तथा ज्यालामजदुरी गरेर दुईछाक खानेहरुलाई सुविस्ता भएको छ । ढिकी जाँतोमा पिसेको खाना मीठो र पोषिलो ने भए पनि सजिलो र समय बचाउन पनि आजकाल ढिकीजाँतोको प्रयोग हुन छाडेको छ । बिजुलीमा पिसेको खानामा त कुनै स्वाद नै नहुने बुढापाकाहर बताउँछन् । त्यो समयमा आफुहरुले धेरै दुःख पाए पनि बिजुलीबाट चल्ने मिल आएपछि छोरीबुहारीले सुक्ख पाएका ७० काटेका आमाहरुले बताउने गरेका छन् ।

कुटानी–पिसानीको काम ढिकी रजाँतोमा गर्न नपर्दा खेतबारी, केटाकेटीलाई समयमा विद्यालय पठाउने र सरसफाइको काम गर्न सहज भएको ग्रामिणमहिलाहरुको भनाइ छ । ढिकी–जाँतोको काम गर्न नपर्दा र हरेक घरघर र टोलटोलमा पिउनेपानीको व्यवस्था भएपछि समय बचत समेत हुने गरेको छ ।

कतिपय गाउँमा अझै पनि खानेपानीको समस्या भने जस्ताको तस्तै रहेको छ । ढिकी, जाँतो नहुँदा विवाह र पूजाआजामा बारा (बटुक) बनाउने गेडागुडी कुट्न र पिस्न भने नपाउने अवस्था रहेको छ । ढिकीमा कुटेर बनाएको, सेलरोटी लगायतका खाद्यवस्तु भने वेस्वादका हुने गरेका ग्रामिण महिलाहरु बताउँछन् । 

घरघरै हुने ढिकी, जाँतो  गाउँगाउँमा बिजुली पुगे सँगै पछिल्लो समय गाउँघरमा हुने विभिन्न धार्मीक तथा सामाजिक कार्यहरुमा सात गाम डुल्दा समेत पाइन दछाडेका छन् । कुनै कुनै गाउँमा केही घरमा भएका ढिकी उक्काएर फाल्न खोजेको अवस्थामा पुराना पुस्तालाई देखाउन हुन्छ भनेर अडाएर राखेको पाईन्छ । 

कुटानी–पिसानीका आधुनिक उपकरणको प्रयोगले समयको बचत हुँदा बिहान घरको काम गरेर महिलाहरु दिउँसा विभिन्न कार्यक्रम, उद्यमशील तालिममा सहभागी बन्ने समय मिलाउन थालेका छन् । समय बचत भएपछि सिकेका सीपलाई बचत गरेर करेसाबारीमा तरकारी लगाउने, धागाबाट टोपी, स्वेटर, लेस, आउटर बुनेर थोरैधेरै आयआर्जन समेत गर्ने गरेको पाइन्छ । 

गाउँघरमा पेट्रोल, डिजेल र बिजुलीबाट चल्ने आधुनिक मिलमा कुटानी–पिसानी गरेबापत शुल्क र मानापाथी दिने परम्परा रहेको छ । पछिल्लो समय सिप पुस्तान्तरण नहुँदा ढिकी, जाँतो, हातेमुसल, ओखल, बाँसबाट बनेका सुपो डालो समेत लोप हुँदै गएका छन् । 

हिजो मानिसका अभावका सारथी आज मासिँदै जाँदा बुढापाहरु चिन्तीत हुन थालेका छन् । कतिपय स्थानमा त समुदायका पहिचानसँग सम्बन्धित परम्परा र संस्कारहरु पनि नाश हुँदै गएका छन् । नयाँ पुस्तालाई देखाउन भए पनि लोपोन्मुख अवस्थामा रहेका ढिकी, जाँतो, कृषि औजार, भेशभूषा, परम्परा र संस्कार जगेर्ना गर्नु पर्ने अवस्था आएको छ ।

 

Khabardabali Desk–MB

यो नेपाली भाषाको अनलाइन समाचार संस्था हो । हामी तपाईहरुमा देशविदेशका समाचार र विचार पस्कने गर्छौ । तपाईको आलोचनात्मक सुझाव हाम्रा लागी सधै ग्रह्य छ । हामीलाई पछ्याउनुभएकोमा धन्यवाद । हामीबाट थप पढ्न तल क्लिक गर्नुहोस् ।

कांग्रेसले याे सालभरी बालुवाटार र सिंहदरबारतिर आँखा लगाउन हुँदैनः गगन थापा

बाँके  । नेपाली कांग्रेसका महामन्त्री गगनकुमार थापाले आफ्नो पार्टीले यो २०८१ सालभर बालुवाटार र सिंहदरबारतिर आँखा लगाउन नहुने बताएका छन् । समुदायमा कां...

डा. आरसी कोइरालाकाे निर्देशानमा तिमी मेरो जिन्दगी.... सार्वजानीक

काठमाडाैं । एक पछी अर्को गर्दै डा. आरसी कोइराला 'रामचन्द्र' द्वारा निर्देशानमा सफलताको शिखर चढिरहेका  प्रतिभाशाली गायक तथा मोडेल मिराज कोइराला...

छत्रेश्वरीको प्राथमिकतामा शिशु र बाल उपचार, स्वास्थ्यकर्मीलाई अनुशिक्षण

सल्यान । नवजात शिशु र बालरोग व्यवस्थापनका लागि सल्यानको छत्रेश्वरी गाउँपालिकाले आफ्नो पालिकाभित्रका स्वास्थ्य संस्थामा पुगेर स्वास्थ्यकर्मीहरुलाई अनुश...

गठबन्धन नछाड्न सुदूरपश्चिम संसदीय दलका नेतालाई माधव र घनश्यामको निर्देशन

काठमाडौं । नेकपा (एकीकृत समाजावदी) का अध्यक्ष माधवकुमार नेपाल र महासचिव घनश्याम भुसालले सुदूरपश्चिम प्रदेशको संसदीय दलका नेता दीर्घ बहादुर सोडारीलाई  ...

दूरपश्चिममा कैलाश चौधरीले पनि गरे मुख्यमन्त्रीमा दाबी पेश

काठमाडौं । सुदूरपश्चिम प्रदेश सरकारको मुख्यमन्त्रीमा नागरिक उन्मुक्ति पार्टीका कैलाश चौधरीले पनि दाबी पेश गरेका छन् । उनले एमाले, माओवादी केन्द्र र स्...

बहिनीको हत्या गरेर लाशलाई बलात्कार गर्नेलाई मृत्युदण्ड

काठमाडौं । अमेरिकाको मिसौरीमा बहिनी र उनका श्रीमानको हत्या गर्ने एक दोषीलाई मृत्युदण्डको सजाय दिइएको छ । उनलाई विषालु सुई लगाइएर मृत्युदण्डको सजाय दिइ...

ट्राफिक सचेतना विशेष अभियान २०८१ सुरू

काठमाडौं । ट्राफिक जनचेतना अभिवृद्धिका लागि ट्राफिक प्रहरीले साताव्यापी रुपमा “ट्राफिक सचेतना विशेष अभियान २०८१” आजबाट सुरु गरेको छ । काठमाडौं उपत्यका...

वर्षको पहिलो कारोबारको दिन नेप्सेमा गिरावट

काठमाडौं । नयाँ वर्ष २०८१ सालको कारोबार हुने पहिलो दिनमा नेप्से झिनो अंकले घटेर बन्द भएको छ । अघिल्लो वर्षको अन्तिम दिन दोहोरो अंकले घटेर बन्द भएको से...

चैत ३० गतेकाे मन्त्रिपरिषद्को बैठकका निर्णय सार्वजानीक

काठमाडौं। सरकारले चैत्र ३० गते बसेको मन्त्रिपरिषद्को बैठकका निर्णय सार्बजनिक गरेको छ । सरकारकी प्रवक्ता एवं सञ्चार तथा सूचना प्रविधिमन्त्री रेखा शर्मा...

ग्लोबल आइएमईको नयाँ वर्षे अफरः पैसा आउने, थपेर पाउने

काठमाडौं । ग्लोबल आइएमई बैंक लिमिटेडले नयाँ वर्षको अवसरमा नयाँ योजना सार्वजनिक गरेको छ ।  बैंकले बैंकिङ्ग प्रणालीमार्फत हुने रेमिट्यान्स कारोबारलाई प्...

अरु धेरै
Alphabet Education Consultancy

प्रतिकृया लेख्नुहोस्:

Salt Trending Alphabet Education Consultancy Pioneer Software Technologies