Khabar Dabali ४ जेष्ठ २०७९ बुधबार | 18th May, 2022 Wed
Life insurence

बौलाही छापामार !

पुलिस चौकी रेडका घाइते योद्धाहरु हुनुहुन्थ्यो । हामी एउटा गाउँको सिरानमा थियौं । म उपचारमा खटेकी थिएँ, बिस्तारै उहाँहरुको घाउ निको हुँदै थियो । कमरेड तुफानको हात काट्नुप¥यो । मैले कठोरतापूर्वक त्यो काम पनि सम्पन्न गरें । त्यो गाउँमा बसेको महिनादिन बित्तै थियो । घाउमा खाटा बस्न थालेका थिए । कमरेड अनुप हिँड्न सक्ने अवस्थामा हुनु हुन्नथ्यो ।
मेरा आँखामा आँसुका भेल थिए, आँसु पुछें हत्केलाले । छोरी थिइन, छोरी पछि उभिएका अनुप फुत्त हराए । देखें अनुप त आगनमा छटपटाइरहेका ।
कुहिरोले छपक्कै छोपेको लेकाली भूगोल । दुस्मनले तल्ला भूगोलहरुमा अपरेसन चलाइरहेको भए पनि हामी बसेको गाउँमा हत्तपत्त आउने सम्भावना थिएन । घाइतेको सुरक्षार्थ तीन जना साथीहरु खटेका थिए । बिहानै उठेर उहाँहरुमध्ये दुई जना रासन लिन हिँड्नुभयो । तामाङ बस्तीका जनता खेतीपातीमा व्यस्त थिए । निकै दिनदेखि मुसलधारे झरी परिरहेको थियो । पातलो गाउँ, प्रायः घरहरु एक्लाएक्लै, कतैकतै दुइटा घरसम्म सँगै देखिन्थे । मान्छेहरु घरबाहिर कमै भेटिन्थ्यो । कि खेतबारीमा त कि घरगोठमा । एक महिने बसाइमा हामीले गाउँलेहरुलाई कमै भेट्यौं । उनीहरु खेतीपातीको काममा, हामी उनका घरमा । घाइते साथीहरु सुस्ताउँदै हुनुहुन्थ्यो । म उहाँहरुको ड्रेसिङ सकेर जाउलो बनाउँदै थिएँ । चिसो भएक कारण घाइतेहरुलाई अगेनाको छेउमै राखिएको थियो । स्क्वाडको एक साथी धारामा पानी लिन निस्केका । अनुपले एक्कासि सोधे, ‘छोरीलाई के छ कुन्नि ?’ ‘राम्रै होला नी’, मैले भनें । कोल्टे फेरेझैं गरेर अनुपले भने, ‘धेरै भो नभेटेको पनि !’ ‘किन, न्यास्रो लाग्यो ?’ ‘न्यास्रो त लागिहाल्छ नि !’ मैले जाउलो निकालेर भुइँमा राखें । चिया पकाउने कि नपकाउने, दोमनमै घडी हेरें, दिनको तीन बजे छ । कराई बसालेर पानी हाल्दै थिएँ, ढोकाबाट आएको उज्यालो छेकियो, ढोकामा कोही उभिएझैं । मैले मुन्टो उठाउन नपाउँदै केही मान्छेहरु भित्र पसे । उनका हातमा बन्दुक थियो । म झस्किएँ— को हुन् हँ ? उनीहरुले गोली चलाइहाले । पहिलो गोली घाइते कमरेड पहललाई हानियो छातीमै ताकेर । उहाँ छटपटाउनसमेत सक्नु भएन । मेरो होस गुमेको थिएन तर सिङ्गै टाउको घुमिरहेको थियो । म अगेनामै थामिएँ, मानौं केही भएकै छैन । बाहिर होहल्ला चल्यो— बन्दुक पड्किएको । अनुपलाई घिसारेर आँगनतिर लगे । घरायसी तामाङ पहिरनमा बसेकी म, घरकै मान्छे ठाने कि, चलाएनन् । पुलिस रहेछन् । कसरी आए एक्कासि ? पानी लिन गएको साथी पनि मारियो ? बाहिर गोली चल्नुको अर्थ के हुन सक्छ ? म अलि आत्तिएँ पनि । प्रतिरोध गर्न मसँग केही हतियार थिएन । बाहिर आँगनमा अनुपलाई पिट्तै थिए । पानी झमझम झरिरहेकै थियो । अनुपको चिच्याहटले मेरो छाती पानीभन्दा बढी दर्केको थियोे ! मझेरीमा ढलेको तुफानको लास छामिहेरें, चिसो थियो । एक मनले भन्यो— प्रतिरोध गर्छु । भ¥याङमा स्युरिएको बन्चरो उचालें— एक–दुईलाई त पक्कै मार्छु । म मेरो अनुपलाई मारिएको कसरी हेरुँ ? ढोकामा गएर चियाएँ । अकस्मात ढोका ढाकेर छोरी आई टुप्लूक्क । उसको पछाडि अनुप उभिएको । छोरी उदास देखिन्थी, अनुप दृढ र अविचल । छोरीका आँखाबाट आँसु झरेका थिए मेरै जति । अनुपका आँखा सुक्खा । पिलपिलाउँदै नजिक आउँदै गरेकी छोरी ।
म मारिनुसँग भन्दा पनि अनुपको त्यो हालतसँग डराएकी थिएँ । केही गरौं, सक्तिनँ; नगरौं भने खपूँ कसरी ? रिँगटा लाग्यो ।
‘ममी, म कोसँग बस्ने ?’ अनुपले छोरीलाई साथ दिँदै मुन्टो हल्लाए । [caption id="attachment_72704" align="alignleft" width="150"]deepshikha लेखक[/caption]   म झसङ्ग भएँ । हामीले यात्रामा साथ दिने र ढलेको बन्दुक उठाउने प्रतिबद्धता गरेका थियौं, सतीको होइन । मैले उनको बन्दुक उठाउनुपर्छ । छोरी छे उनको नासो ! मलाई अलि तागत आयो । अब मसँग आफ्नो प्रिय मान्छेलाई छोडेर हिँड्नुको विकल्प थिएन । सोचें— भावनामा आएर मर्नु हुन्न, मैले आफैलाई समाल्नुपर्छ, क्रान्तिको नियम हो यो । मेरा आँखामा आँसुका भेल थिए, आँसु पुछें हत्केलाले । छोरी थिइन, छोरी पछि उभिएका अनुप फुत्त हराए । देखें अनुप त आगनमा छटपटाइरहेका । कोही बोल्यो, ‘हान्दिउँ साब ?’ तुरून्तै अर्को बोल्यो, ‘पख साले !’   मैले ढोकाले छेकिएर चियाएँ । सानो माउजर बोकेको मोटो मान्छे फेरि बोल्यो, ‘यसलाई तड्पाएर मार !’ मोटे निथ्रुक्क भिजेको थियो, आँगनको डिलमा केही पुलिसहरु काँपिरहेका । यो क्रम निकै बेर चल्यो । मलाई उनीहरुले वास्ता गरेनन् । म थप बोल्नु मात्रै पनि मारिनु हुन्थ्यो । अनुप आँगनमा घोप्टिएको थिए । सङ्गिनको चुच्चोले अनुपको तिघ्रामा घोचेजस्तो छ, भलभलती रगत बगिरहेकोे । झरीको पानीसँगै मिसिएर आँगनमा बगेको रातो पानीले मेरा आँखा तिरमिराए । म मारिनुसँग भन्दा पनि अनुपको त्यो हालतसँग डराएकी थिएँ । केही गरौं, सक्तिनँ; नगरौं भने खपूँ कसरी ? रिँगटा लाग्यो । आगनमुन्तिर केही मान्छेहरु बोलेको सुनियो । लगत्तै मोटे करायो, ‘के भो ए ?’ ‘खलाँस’, उताबाट कोही बोल्यो । ‘कति जना रहेछन् ?’ ‘एउटा ।’ ‘उनीहरुले धारामा गएका साथीको कुरा गरेका त होइनन् ?’ मन बोल्यो । पक्कै हो । भित्ताको हँसिया र नाम्लो समातें र बाहिर निस्किएँ । अनुपलाई चियाएँ, आँगनमा लडाइएको थियो । आँखामा रगतका धारा थिए । आधा खुलेको मुख गाला टेकाएर घोप्टिएको । मलाई देखुन् भन्ने लाग्यो तर कसरी ? वरिपरि बर्दीका राक्षसहरु थिए । आँगनबाट ओर्लने सिँढी एउटै मात्र थियो । सिँढीमा पुग्नै लाग्दा नयाँ आएको करायो, ‘ओए, पख !’ हत्तपत्त आँखा पुछेर म अडिएँ ।
म बेपत्ताले फलाने कान्लैकान्ला । काननजिकैबाट गोली हुइँकियो— टुइँइँइँअँ । हातको नाम्लोहँसिया फ्याकें तर फलान्न छोडिनँ । पानी झमझम परिरहेकै थियो । ‘अत्तालिनु हुँदैन’ शिविरमा प्रशिक्षकले भनेको सम्झिएँ ।
मोटेको जस्तो आवाज आयो, ‘तेरो घर हो यो ?’ आफूलाई समालेर बोलें, ‘हो ।’ उही करायो, ‘किन माओवादी पालेको ?’ म बोलिनँ । अघिल्लो बोल्यो, ‘यो पनि माओवादी हुन सक्छे ।’ म फटाफट हिँडें । मोटे फेरि चिच्च्यायो, ‘पर्खी ! ए जा त्यसलाई समात !’ म बेपत्ताले फलाने कान्लैकान्ला । काननजिकैबाट गोली हुइँकियो— टुइँइँइँअँ । हातको नाम्लोहँसिया फ्याकें तर फलान्न छोडिनँ । पानी झमझम परिरहेकै थियो । ‘अत्तालिनु हुँदैन’ शिविरमा प्रशिक्षकले भनेको सम्झिएँ । म समालिएर सुरमा आएँ । गोली चलिरहेकै थियो । वरपरका मकैका बोटहरु भकाभक ढले तर म ढलिनँ, कान्ला नाघिरहें । ‘घेरा हाल । नछोड रन्डीलाई ।’ कान्लाको आडमा अडिएर माथितिर चियाएँ । उनीहरु अलि माथि नै थिए— चिच्याइरहेका । ‘के ३०० मिटर जति भयो ?’ सोचिहेरें । मनको फित्ता सर्लक्कै पुग्यो दुस्मन भएतिर, ‘पक्कै भयो ।’ अब तिनले चलाएको गोली मलाई लाग्दैन । म सुरमै कान्ला नाघ्न थालें । निकै तल पुग्दासम्म पड्किरह्यो टाउकामाथितिर । बजार गएका साथीहरुलाई रोक्न सके राम्रो हुन्थ्यो । नत्र उनीहरु पनि फस्नेछन् । झरी रोकिएको थिएन, मेरो मन जस्तै । नजिकैको स्थिति पनि देख्न सकिन्नथ्यो । आत्तिएर हो कि, मैले यति बाक्लो कुहिरो कहिल्यै देखेकी थिइनँ । खोलाको बगरैबगर लमतन्न सुतेको बाटो । त्यो बाटो नहिँडी बजार गएका साथीहरु फेला नपर्ने तर दुस्मनहरु पनि त्यही बाटो फर्कने । के गर्ने ? बारीको डिलमा दुम्सिएर बाटोमा परसम्म हेर्न खोजें । अगाडि कुहिरोको पर्खाल थियो ग्रेटवाल जस्तै ठडिएको ।
म ढुङ्गामा टुसुक्क बसें । जिउ पूरै लाटो भएको थियो । आँखा मधुरा भए तुवाँलो लागेजस्तो । दुवै हात मुखमा पु¥याएर पुछ्न खोजें । हात चिप्लिए गालाभरि । म झस्किएँ । लेकको ठाउँ, गालामा जुका झुन्डिएछन् बाक्लै । खुट्टादेखि टाउकोसम्म जुकैजुकाको बथान । अरु बेला जुका देख्नासाथ म उफ्रन्थें डरले । आज त डर अघि नै भागिसकेको । पहिला मुखमा झुन्डिएको बथान लुछेर फ्याँकें । कति चिप्लो ? दुई–चार फेर नतानी एउटा जुको नझर्ने । गालाबाट रगत चुहियो ढुङ्गामा तपतप । आँसु त बगेकै थियो अघिदेखि ।
एकछिन थकाइ मार्छु— म ढुङ्गामा टुसुक्क बसें । जिउ पूरै लाटो भएको थियो । आँखा मधुरा भए तुवाँलो लागेजस्तो । दुवै हात मुखमा पु¥याएर पुछ्न खोजें । हात चिप्लिए गालाभरि । म झस्किएँ । लेकको ठाउँ, गालामा जुका झुन्डिएछन् बाक्लै । खुट्टादेखि टाउकोसम्म जुकैजुकाको बथान । अरु बेला जुका देख्नासाथ म उफ्रन्थें डरले । आज त डर अघि नै भागिसकेको । पहिला मुखमा झुन्डिएको बथान लुछेर फ्याँकें । कति चिप्लो ? दुई–चार फेर नतानी एउटा जुको नझर्ने । गालाबाट रगत चुहियो ढुङ्गामा तपतप । आँसु त बगेकै थियो अघिदेखि । मैले मेरो प्रिय मान्छेलाई गुमाएँ फेरि कहिल्यै नभेट्ने गरी । पानीभन्दा बढी आँसु बर्सियो आँखाबाट । मसँग सहनुको विकल्प थिएन । बाच्नु छ र फेरि लड्नु छ दुस्मनसँग । अनुपसँग बिताएको सिङ्गो अतीत आएर थिच्न थाल्यो । ढल्छु कि ? लाग्यो, हैन, समालिनुपर्छ । छाती अँठ्याएर दाह्रा किटें, सपनाझैं आँगनमा लडेको अनुपको रुप आँखामा घुमिरह्योे । ०००० ००० ००० ‘पानी फेरि दर्कियो । म अबेर नगरी हिँड्नुछ । बजार गएका साथीलाई भन्नुछ— जीवन चुँडिएको कुरा, कमरेड ढलेको कुरा । उनलाई जोगाउनु छ । उनीहरु जोगिँदा क्रान्तिका सिपाही जोगिन्छन् । तल एकनासले बगेको खोलामा बाढी आयो कि थुनिएका कान खोलिए मेरा, झन् बेसरी सुसायो । पानी परेको निकै बेर भयो । उठें, गोडो निदाएछ ढुङ्गामाथि । पारि पाखामा कुहिरो उठ्यो र झुत्तो भएर बिस्तारै उकालो लाग्यो । अनुपलाई त्यसरी कुहिरो उकालिएको मन पथ्र्यो असाध्यै । सँगै सेन्ट्री परेका बेला उनी मलाई कुहिरोको यस्तै झुत्तो देखाउँथे । म कुहिरोलाई होइन, उनलाई हेर्थें । उनका साना आँखा निकै बेर भुल्थे उकालिएको कुहिरोमाथि । म उनीमाथि भुल्थें र उनको एकोहोरोपन बिथोल्थे । म जिस्क्याउँथें— तिमी त केटाकेटी जस्ता । केटा जस्तो— उनी भन्थे । उनका साना ओठ र चतुर आँखा एकैचोटि चल्थे र बोल्थे । म घुच्चिङ हानेर भाग्थें । उनी लखेट्थे अलिकति र लजाउँदै भन्थे— छि ! उनको लजालुपनमै हो मेरा आँखा परेका । मलाई हेर्न आएको दिन जसरी लजाए, त्यसै गरी लजाए सधैं । होस खुलेझैं दिमाग घुमेछ एकैचोटि । मुठी कसें । घुमेको शरीर दह्रो बनाएर उभिए नलड्ने गरी । भनिँ आफैसँग— ‘अब हिँड्नुपर्छ ।’ माथितिरबाट कोही कराउँदै झ¥यो । आँखा खोलें । मेरा सतर्क कान चलाख भए । बिरालोको चालमा कान्लामा दुम्किएँ— के उनीहरु दुस्मन हुन् ? हो रहेछ । सायद फर्कंदै छन् । मेरो जलेको मन झन् जल्यो । म नरोकिनुपथ्र्यो । सरासर गएको भए साथीहरुलाई जोगाउन सक्थें । ‘के उनले बजार गएका साथीहरुलाई पनि भेट्ने भए ?’ मन नमीठो भयो । पानी बढ्दै थियो । टाउकोमाथिबाट आँखाका परेला हुँदै धारा चुहिए बिस्तारै । पानीमै मिसिएका मेरा आँसुको के भाउ ! बग्दै गएर तल दोभानमा बिलाउँछ नै । भो भाग्दिनँ । भेट्टाए मार्ला । आधा जीवन मारेपछि म बाँच्नुको मतलव के ? म लोलाएँ । टोलाएँ र दुम्किएको कान्लो छोडिन् । ठाडो बाटो नजिकै थियो । उनीहरु एकएक ओर्लिए । उनीहरुमध्ये एउटा बोल्यो, ‘अलिअलि सास फेर्दै थियो ।’ ‘के बाँच्छ ?’ अर्कोले सोध्यो । मन रोयो । छातीमा चसक्क भयो । भित्तामा टासिएँ र मुख जोतेर रोएँ । सायद उनीहरु अनुपको कुरा गर्दै गए । ‘फर्किउँ क्यारे’, अकस्मात् साहस आएजस्तो मन तातो भयो । फेरि अर्कोले सोध्यो, ‘खोलाले लग्यो कि लगेन ?’ ‘तलसम्म पु¥याएको म आफैले देखेको । यति बेला त नौबिसे कटायो होला’, अर्कोको स्वर सानो हुँदै तल पुग्यो । ‘के उनीहरुले मेरो अनुपलाई खोलामा बगाइएदिए ?’ म स्याल्र्याक्क भुइँमा थचारिएँ र झन् बेसरी रोए । फर्किर्नुको के अर्थ, तातेको मन एक्कासि पोल्यो । उनीहरुको स्वर सुनिन छोड्यो । सायद उनीहरु सबै झरिसके । मन बुझाएँ— मैले समालिनुपर्छ । छोरी छ, उसका लागि । अनुपको थाति काम पूरा गर्नुछ । क्रान्ति जारी छ । क्रान्तिका बाँकी काम छन् । म नसमालिए ढलेको बन्दुक कसले उठाउँछ ? ढलिन्छ भन्ने थाहा थियो; मरिन्छ भन्ने पनि । थाहा हुँदाहुँदै हिँडेका । म उठें । उनीहरु पर, कुहिरोभन्दा अघि पुगेछन् । त्यसपछि कुहिरो थियो । दुम्किदैदुम्किदै उनीहरुतिरै गएँ । सायद परको सानो बजारमा बस्लान् उनीहरु । दोमन भयो— खोलाको किनार समातुँ कि बजारको सिरान ? एकछिन टोलाएँ । अघि घुँडो नापिरहेको जुको सुमरिएर गोलीगाँठो हुँदै झ¥यो । किनार होइन सिरानतिर लागें— खोलाको किनारमा निकास भेटिन्न । घेरामा परियो भने तोड्ने ठाउँ हुन्न । बजारमा साथीहरु छन् । उनीहरु बजारभित्रै होलान् वा दुस्मन आएपछि पाखा लागे । बुझ्ने कसरी ? फेरि म यो ठाउँमा नयाँ हुँ । न हाम्राले मलाई चिन्छन् न मैले हाम्रालाई । अनुपलाई एक रात सेल्टर राखिएको घर चिन्छु । घरका मान्छे अलिअलि हेक्का छ । उनीहरु मलाई चिन्दैनन् सायद । तर ती दिदीले चिन्नुपर्ने । उनीसँग मैले मोर्चाबारे कुरा गरेकी थिएँ । उनले निकै चाख राखेकी थिइन् । अँ, उनको निधारमा ठूलो खत थियो तेर्सो । उनको लामो कपाल मलाई लोभ लागेको थियो । दिदी न दुब्ली न मोटी, निकै फरासिली थिइन् । ठ्याम्मै एक दिन नहिँडी अर्को गाउँ भेटिन्न । त्यहाँ मैले चिनेकाहरु छन् । मलाई चिन्ने पार्टीका साथीहरु छन् । पार्टी बलियो छ । कमिटी सक्रिय छ तर पुग्ने कसरी ? साँझ पर्दै थियो । मेरो मन जस्तै चाँडै रात पर्छ आकाशमा । मकै बारीमा झ्याउँकीरीहरु कराउन थाले । म बजारबाट बा¥ह–पन्ध्र कान्ला माथि पुगें । पानी रोकिएको थियो तर रुख र मकैका पातहरु छिटा छोड्दै गरेका । कुहिरो थिएन आसपास, माथिमाथि पाखामा दुम्किँदै, अग्लिँदै थियो । एक मनले भन्यो— होइन, बजार पस्छु । दुस्मन रैछन् भने ? अर्को मनले थप्यो । अग्लो ठाउँ हेरें, जहाँबाट बजारको अवस्था बुझ्न सकियोस् । तर बाक्लै थिए रुखहरु । एका–दुई घरबाहेक बजारको सबै भाग देखिएन । तल्लो पाटोबाट आवाज आयो मान्छे हिँडेजस्तो । जिउ सिरिङ भयो । सत्रर्क भएर थुचुक्क बसें रुखमा छेलिएर । देखें, कुकुर म आएतिरैबाट आयो र तलतिर झ¥यो । मलाई देखेको भए भुक्थ्यो होला, देखेन । म रुखको फेदमा थिएँ । के रुख चढुँ ? मनमा नयाँ तरङ्ग जस्तो प्रश्न उठ्यो । सुरिलो रुख अग्लो थियो— फेदबाट हेर्दा टुप्पोले आकाश छोएको । ‘चढ्छु, केटाकेटीमा यस्ता रुख कति चढियो कति ! नजिकै तीतेपातीको सप्रिएको झ्याङ देखें । मुन्टा भाँचेर माटो लतपतिएका नाङ्गा पैताला पुछें । पैताला निधाएछन् सायद, कुनै प्रतिक्रिया थिएन । पिँडुलातिरबाट पातलो रगतको धर्सो झर्दै रहेछ । अर्को खुट्टामा पनि । जुका लागे वा घाउ लाग्यो । जेसुकै लागोस्, हेरिनँ । रुखको फेद समातेर हात माथि पु¥याएँ । देखें, कुहिनोसम्म ‘आङ्ग्री’ च्यातिएछ । नारीको ठूलो खतले मलाई पुलुक्क हे¥यो । अनायासै लजाएँ— सातमा पढ्दा लागेको खत । बकाइनुको हाँगामा सोइसोइला खेल्दा लाछिएर म भुइँमा खसेकी थिएँ । बाको गाली खाने डरले निकै बेर कसैलाई नभनी बसेको सम्झँदा ओठ फिस्स खुल्यो । कटकटिएछन् ! चसक्क दुख्यो । रुख चढें । बजार चकमन्न थियो । पूर्वी छेउमा एउटा पुरूष हिँड्दै गरेको । उसको हातमा नीलो प्लास्टिक थियो । ऊ बीच भागमा आएपछि भित्तापट्टि पस्यो र हरायो । निकै बेर फेरि कोही देखिएन । पश्चिमतिर बजारको अन्तिम घरसँगै पराल राख्ने मतान रहेछ— मुनि एक हल गोरू बाँधिएका । अर्कोतिर बसेको थियो कालो आकृति, भैंसी हुनुपर्छ । उग्राउँदै थियो । एउटा फुच्चे जस्केलामा पछारियो र निकै बेर पुट्ठो छामेर डल्लो परिरह्यो । उसलाई उठाउन न कोही आयो न ऊ भित्र पस्यो । बजारको भित्तापट्टिको घरतिर कुदेको थियो ऊ सायद । पहिले म बसेको सेल्टर घर त्यही हो । त्यो घरको कान्छो ऊभन्दा सानो थियो र जेठो ठूलो । फुच्चे अर्कै घरको हुनुपर्छ । तगडाझैं उठेर भित्र पस्यो र छिनमै माथिल्लो तलाको झ्यालबाट माथिल्लो घरतिर फर्केर चिच्च्यायो अनि फेरि भित्र पसेर हरायो । घरका छानाहरुबाट धुवाँ पुतपुताइरहेको थियो । पारि पाखाहरु घुर्मैला देखिए । झ्याउँकीरीहरु थपिँदै थिए, स्वर बाक्लिँदै थियो । तल खोलाको सुसाइ उस्तै थियो । कोही नजिकै खोकेको आवजले म तर्सिएँ । म चढेको रुखभन्दा तीन कान्लामुनि एउटा मतान रहेछ । निकै बेर हेरें, कोही देखिएन । सायद मतानभित्रबाट कोही खोक्यो । मतानको छानोबाट बिस्तारै धुवा उड्न सुरू भयो । बिस्तारै बाक्लिँदै उड्यो । अगिको फुच्चे उही लडेको जस्केलाबाट निस्कियो र फेरि दगु¥यो । ऊ फेरि त्यही मतानको सिँढीमा देखियो र भित्र पस्यो । उनै थिइन् पक्कै । उनको खत यति टाढाबाट कसरी देख्नु ? हातमा पराल च्यापेकी थिइन् । केही बिर्सेझैं उनी फेरि भित्र पसिन् र तुरून्तै निस्किइन् अर्को हातमा सानो डेक्ची च्यापेर । बजारको पल्लो भागमा देखिएको मतान उनकै रहेछ । उनलाई देख्नासाथ हल गोरूले पुच्छर हल्लाए, बसेको भैंसी उठेर मुन्टो हल्लाउन थाल्यो । उनी भित्रिइन् । पराल छिरोलेजस्तो धुर्मैलो आकृति मात्रै देखियो उनको । उनी पक्कै मैले चिनेकी तिनै दिदी हुन् । मेरो मन जस्तै साँझ पनि छिप्पिँदै थियो बिस्तारै । अलि परतिर किरमिर हुन थाल्यो । ती दिदीलाई पनि किरमिरले छोप्यो, जसरी म छोपिन्छु बेलाबेला । ‘पक्कै दुस्मन छैन । भएको भए चहलपहल अर्कै हुन्थ्यो’, मनमनै बिचारें । हातमा त्यही घडी थियो उनको नासो । बिहेमा उनले दिएको मायाको चिनो । एक दिनको कुरा, कुहिरो अकासिँदै गर्दा उनी एक टक थिए अरु दिनजस्तै । मैले उनलाई हल्का समातेर भनें, ‘यो तिम्रो चिनो जीवनभर समाल्छु र यसकै साथ मर्छु ।’ उनका आँखा भरिएका थिए— आज उनलाई आँगनमा छोड्दा देखिएका भरिला आँखाजस्तै । मनले फेरि भनें— ‘ए प्रिय, यो चिनो जीवनभर समाल्छु !’ घडीको फित्तामा घाउ लागेछ— उद्रिएको, कोतरिएको । घडी चल्नै छोडेको रहेछ मध्याह्नदेखि । ‘के उनी र घडी सँगसगै बन्द भए ?’ ओठ नुनिलो भोयो— ‘आँसु त चलिराखेकै छ प्रिय !’ ओर्लिएर दुई कान्लामुनिको मतानमा पुगें । सोचें— ‘बजारको अवस्था बुझ्नुपर्ला !’ मलाई देख्नासाथ त्यही फुच्चे आत्तिएर भित्र दगु¥यो । भित्र आइमाई र लोग्नेमान्छेका दुवै स्वर एकैचोटि सुनिए । केके भने, मैले भेउ पाइनँ । फुच्चेको स्वर प्रस्टै सुनियो, ‘बौलाई आई !’
कोही आयो र घिसा¥यो । अरु कराए । पाट्टपुट्ट हिर्काइरहे । अँ म घिसारिएको थिएँ । कोही टाढैबाट बोल्यो, ‘मारौला ए मोरा हो !’ म पछिपछि बच्चाहरु कराइरहेका । अघि पनि केही थिए सायद । ‘नकुट !’
हँ, मनमा चिसो पस्यो फुच्चेको कुरा सुनेर । मैले केही भन्न नपाउँदै लोग्ने मान्छे बाहिर निस्कियो । उसको एउटा हातमा चिर्पट थियो, अर्को हातमा उही फुच्चे झुन्डिएको । ‘तैं होइनस् ?’ मैले केही बोल्न नपाउदै भित्रबाट एउटी महिला अगुल्टो लिएर निस्केर कराइन् । अगुल्टो मेरो निधारमा बज्रिसकेछ । आँखा तिरमिर भयो । रिँगटा छुटेर लडुँजस्तो भयो । ‘भागुँ ?’ मनले भन्यो; म हान्निएर बजारतिर दगुरें । अलिअलि याद छ फालहालेको । सबैतिरबाट मान्छे कराएजस्तो लाग्यो अर्धहोसजस्तो । मान्छेको कोकोहोलो थियो, बोलिरहे जस्ता लाग्ने । निधारबाट बगेको रगत थियो वा अरु केही ? पुछें, हातमा केही आयो रगतजस्तो तर देखिएन राम्ररी । एउटी महिला रूँदै थिइन् । उनको झाँक्रो फिँजारिएजस्तो लाग्यो । एउटा हातले आँखा माडेकी जस्ती । हिर्काएको उनैले हुनुपर्छ— मेरो पुट्ठोमा चस्का पस्यो जोडले । बच्ची हुँदा आमाले नाम्लाले बजाएजस्तै दुख्यो । ‘के नाम्लाले नै हानिन् मलाई ?’ मेरा आँखा उसै भिजेका थिए । केही ढिका आँसु गालातिर सलबलाएझैं लाग्यो । थुप्रै थिए मान्छे जात्राजस्तो । कोलाहल चलिरह्यो । म न बोल्न सक्थे न भन्न नै । कोही कुटिरहेका थिए मलाई । कताकता हिर्काए— पाट्टपुट्ट जस्तो मात्रै लाग्यो । होस छैन ? छ । होस छ ? छैन । म अर्धहोसमै थिएँ । यस्तो मैले पहिला पनि भोगेकी छु— स्कुलको छानाबाट खस्ताको दिन । कक्षामा पानी चुहिएपछि ढुङ्गा मिलाउन छानामा चढेकी थिएँ । सिमसिम पानी परेको छानामा चिप्लिएर प्राङ्गणमा खसें । ठ्याक्कै त्यस्तै । उस्तै कोलाहल । त्यति बेला ‘बिचरा’ भने होला । यति बेला गाली गरिरहेका । अरु उस्तै— न होस न बेहोस । कोही आयो र घिसा¥यो । अरु कराए । पाट्टपुट्ट हिर्काइरहे । अँ म घिसारिएको थिएँ । कोही टाढैबाट बोल्यो, ‘मारौला ए मोरा हो !’ म पछिपछि बच्चाहरु कराइरहेका । अघि पनि केही थिए सायद । ‘नकुट !’ सँगैको कोही करायो । सान्त्वना कसैले पोखेनन् कि मैले थाहा पाइनँ । ‘बौलाई…..घडी’ अब आधा सुन्न थालें अरु बोलेको । ‘घडी’ उनको नासो । तिनले लुछ्लान् ! आफैले लुछें । थाहा पाएँ, हातमा आएछ । च्याप्प समातें र छातीमा टासें । कोलाहल हराउँदै गयो । मान्छे बोल्न छोडे । होइन, मैले सुन्न छोडेंछु । मेरो होस खुल्दा रात पनि खुल्दै रहेछ । शरीर चिसो थियो । रगत जमेछ टाउकोमुन्तिर । म घोप्टो रहेछु । बिस्तारै उठें । एकातिर खोलो, अर्कोतिर बाटो । हिजोजस्तै खोलो सुसाइरहेकै छ । भननन भयो, टाउको फेरि भुइँमा टेकाएँ । सम्झिन गाह्रो भयो— के भाको थियो मलाई ? कहाँ छु म ? बिस्तारै रिल घुम्यो हिजोको । ‘घडी !’ मन झल्यास्स भयो । हातमै रहेछ, अँठ्याइराखेको । आँखा पिलपिलाए । जिउ नचल्लाजस्तो । शरीर पूरै दुखेको । दाहिने हातको कान्छी औंलो फुटेछ । रगत कटकटिएको थियो । छामिहेरें, चिसिक्क भयो । दिमागमा हिजो घुम्यो फनफनी । ती दुस्मन, ती प्रिय, ती सहयोद्धा, बजार, बजारवासीको आक्रमण । मन तमतम्याइलो भयो । एकपछि अर्को आघात ! बजार गएका साथी के भए ? उनीहरु बाँचेकी मारिए ? सायद अर्को पश्चात्ताप हुनेछ उनीहरु नजोगिएका भए । मुन्टो फेरि बालुवामा टेकाएँ । बालुवाका कणजस्तै मन छिरोलियो बगरभरि । लमतन्न सुतिरहें बालुवामाथि । किन उठ्नु ? उठेर के पाउनु ? यो बालुवा बग्छ मेरो मनजस्तै । यसको ठेगाना नभएजस्तै हिजोबाट मेरो ठेगाना छैन । भोग्नुपर्ने नियति । आखिर यो बालुवा र ममा के फरक ? कसैले बोलायो, ‘नानी !’ बोल्न मन लागेन । किन बोल्नु ? जोसुकैले बोलाओस् । सुतिरहें । हेरिनँ, बोलाउने को थियो । मेरा कोही छैनन् । यी अर्काका हुन् । मेरा भए हिजो कुट्तैनथे । किन कुटेका म जीवन चुँडिएकी निरीहलाई ? भक्कानो छुट्यो बालूवामाथि । ‘ममी’, छोरीले बोलाई । आँखा खोलें । मुन्टो उठाएँ । मेरो छेउमा ठेकी बोकेका बाजे उभिएका थिए । उनका कौतूक आँखाले एकतमास मलाई हेरिरहेका । छोरी खोजें, होइन रहेछ । हिजोजस्तै म हार्न खोज्दा आएकी रहिछे । ऊ आउँछे म हार्न थालेपछि । मलाई जिताउँछे र बेपत्ता हुन्छे । म झन् पिलपिलाएँ । सायद आँखामा आँसु जमिसकेका थिएनन् । बाजेले देखे कि के ? ‘कर्मको कुरा’ फेरि भने । म उठें । उनलाई देख्ता बाको याद आयो । बोलुँबोलुँ लाग्यो । मैले भने, ‘बाबा !’ उनी बोल्नुको साटो उल्टो हच्किए । मेरो मन झन् नमीठो भयो । हात जोडेर उनीतिर हेरें । ‘मलाई बचाउनुस् !’ एक्कासि भनेछु । कहाँबाट जाग्यो बाँच्ने रहर ? मैले भनेकी होइन, छोरीले भनेकी होला । मलाई त भन्न मन थिएन, न बाँच्न नै…. । उनी अकमकाए कि के ? म निहुरिएकी थिएँ । निकै बेर बोलेनन् । कतै चलेनन् पनि । के ठाने कुन्नि, मधुरो गरी बोले, ‘घर कता नानी ?’ जब उनी बोले, म बोल्न सकिनँ । मेरो बोली अवरूद्ध भयो । के भन्ने, के नभन्ने ? ‘यो ओड नानी !’ एउटा बर्को मिल्कियो ममाथि । हिजोदेखि कसैले मलाई राम्रो गरेको एउटै घटना थियो यो । रून मन लाग्यो बेस्सरी । टाउको बालुवामाथि बजारेर रून थालें । उनी पनि बसे । के लख काटे कुन्नि, उनी मलाई छोरीझैं गरिरहेका थिए । उनले मेरो टाउकोमा हात पु¥याएर निधारको घाउ हेरे । भने, ‘तिम्ले बच्चालाई खोलामा नहाल्नुपथ्र्यो ।’ ‘हँ’, होस खुलेझैं भयो, ‘को बच्चा बाबा ?’ उनी फेरि निकै बेर बोलेनन्, ‘तिम्लाई भनेर के काम ? मगजै ठीक नभएपछि !’ अलि पछि बोले । मलाई झन् कुरा बुझ्न गाह्रो भयो । को बच्चा ? के बच्चा ? कसले खोलामा हाल्यो ? ‘मगज बिग्रियो’ भनेको के हो ? म रनभुल्लमा परें । उनैले भने, ‘मोही खान्छ्यौ ?’ ‘खान्छु’, मैले मुन्टो हल्लाएँ । ‘आँ गर !’ ठेकीको बिर्को खोलेर मेरो मुखमा धारो लगाइदिए । ‘अघाँउन्जेल खाऊ !’ उनमा दयाभाव थियो । उनको निधारमा मेरा बाको आकृति घुमिरहेको देखें । बा गालीपछिको माया गर्दा निधार यस्तै बनाउँथे । यी बाबाले त्यस्तै बनाए । मुहारमा कोमलता थियो मेरा बाको जस्तै । वर्षौं नकोरेजस्तो उनको कपाल लट्टा परेको थियो । टोपी कपालमाथि मात्रै, निधारको छेउछाउ आइपुगेको । कपाल घुमेर टोपीको बिट नदेखिने । मेरो बाको जस्तो नाकभित्र रौं थिएनन् । दाँतमा पहेंलो लेउ लागेको । मुन्टो हल्लाएँ । उनले बुझे । ममा आँत फर्किएको थियो । उही शैली अपनाएँ, अन्जान जनताको घरमा पुग्दा अपनाउने शैली । बाबाको छेउमा बसेर बेलिबिस्तार लगाएँ सबै कुरा । उनले सुरूमा पत्याएनन् । जब म भन्दै गएँ, उनी अँध्यारिँदै गए । सायद हिजो ममाथि गरिएको ज्यादतिप्रति उनमा पश्चात्ताप बढ्दै थियो वा त्रास । उनले टोपी खोलेर फ्यात्त ठेकीमाथि हु¥र्याए । उनमा एक प्रकारको अनौठो भाव दौडिएको थियो । ‘नानी, पाप भयो !’ उनको आँसु झर्ने र बोली फुट्ने एकैचोटि भयो । ‘बाबा’, म पनि रोएँ, बाबाको काखमा रोएजस्तै । तीन दिनअघि क्रोक्रामा सुताएर मेलापात गएका घरका मान्छे फर्कंदा खोलाको बगरमा फ्याँकिएको अवस्थामा बच्चा भेटियो रे । त्यही दिन बजारमा देखिएकी एउटी बौलाही आईमाईले बच्चा खोलामा लगेर फ्याँकी भन्ने बजारिया अनुमान रहेछ । म त्यही बौलाही भएको आशङ्कामा कुटिएँछु । ‘तर साथी बँचाइयो’, उनको अनुहार केही खुल्यो । मेरा जिज्ञासु आँखाले उनलाई सोधे, ‘को बाबा ?’ ‘तिम्रा साथी । दुई जना थिए, केटाकेटा । झ्यालबाट निकालेको’ उनी भन्दै गए, ‘पुलिसहरु आँगनमा थिए । हामी सबै आत्तिएका । मेरी बूढीले हिम्मत गरी र ढोकामा लम्पसार परेर पुलिस छिर्न दिइन । त्यही बेला उनीहरु झ्यालबाट हामफालेर माथितिर नाम्सिए ।’ उनी चम्किला देखिए अनायासै, ‘माथिल्लो टोलका माइँलाकामा पुगेछन् । माइँलोले बेलुकै खबर ल्यायो’, उनले थपे । उनको अनुहारको भाव क्षणमै बदलियो, ‘जिम्लुङमा मारिएछन् !’ उनले फेरि भने, ‘हामी तिम्रै पार्टीका हौं नानी !’ मैले खुसी हुँदै भनें, ‘साथी बचेछन् !’ ‘हामी छौ नि’, बाबाले भने । मैले भनें, ‘र त क्रान्ति छ !’ हामी पुग्दा बजार सुनसान थियो । क्षणमै मानिसहरु आए र थकथकाए । कोही औषधी खोज्न दौडिए त कोही कपडा लिन । मलाई पहिलोचोटि माइती फर्किएको याद आयो । उनीहरु सबैको मुखमा पश्चात्ताप थियो । ‘बहिनी ! भूल भयो’, एक जना अधबैंसे दाजुले भने । हूलको बीचबाट कसैले चित्त दुखायो, ‘पीडामाथि पीडा !’ ‘त्यो मताने बजियालाई बोलाओ’, अर्को कोही फेरि करायो । फ्रक टोकेर बसेकी नानी बोलिन्, ‘यहीँ त छन् नि यी मताने बूढा ।’ ‘मान्छे चिन्नु पर्दैन ?’ बाबा कराए । अरुभन्दा मताने दाइ पछुताएका थिए । उनै रहेछन् मलाई सुरूमा लखेट्ने ? उनका पछाडि एउटी महिला उभिएकी थिइन्— पटुकाको फेर टोकेर, अनुहार उस्तै बेचैन ! उनले मेरो अनुहार हेरिन् र आफूलाई अँध्यारी बनाइन् । उनको हात समातेको अर्को फुच्चेले मलाई चियाइरहेको । उही त हो मलाई ‘बौलाही’ भन्ने । उही थियो, जस्केलामा लडेपछि पुट्ठो समातेर क्रक्रिएको । सम्झेर म फिस्स हाँसें । ‘दिदी हाँसी !’ केटो उफ्रिँदै हूलबाहिर कुद्यो । म भीडको बीचमा पीडा बिर्सेर हाँसें ।   (दीपशिखाद्धारा लिखित उपन्यास ‘रात फुलेको याम’ बाट)

aplly description here...

संकल्प गरौ, संकटलाई अवसरमा बदलौं !

सोमबार एकै समस्याका तिन तथ्यहरु बाहिर आए । एक –भारत बाहेक अन्य देशहरुबाट २ लाख १० हजार ८७१ जना नेपालीहरु स्वदेश फर्कन चाहन्छन् । दुई –युएईले नेपाल फर...

श्रीमान, म गणतन्त्रका लागि लडेवापत जेल जान्न, आगे हजुरको मर्जी !

श्रीमान, म माओवादी हुँ । पक्का माओवादी । मेरो नशानशामा माओवादी छ । त्यो दिनदेखि–जुनदिनदेखि माओवादीले न्यायको हतियार उठायो । म हजुरको कानुनले व्याख्या ...

श्रीमान, म गणतन्त्रका लागि लडेवापत जेल जान्न, आगे हजुरको मर्जी…

श्रीमान, म माओवादी हुँ । पक्का माओवादी । मेरो नशानशामा माओवादी छ । त्यो दिनदेखि–जुनदिनदेखि माओवादीले न्यायको हतियार उठायो । म हजुरको कानुनले व्याख्या ...

सत्ता एडिक्ट एमालेसँग केही सवाल

केही हप्ताअघि एमाले निकट अखिलका एकजना केन्द्रीय नेताले प्रधानमन्त्री तथा नेकपा माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष प्रचण्डको टाउको काटेर सडकमा फुटबल खेल्छौं भने...

चुनौतिको चुचुरोमा प्रचण्ड

प्रचण्ड, प्रचण्ड हुन् । प्रचण्ड, प्रचण्ड भइरहन्छन् । मानिसहरु कि प्रचण्डलाई गाली गरिरहेका भेटिन्छन् कि उनको प्रशंसा गरिरहेका । झण्डै १५ वर्षयता प्रचण्...

ओली सरकारबाट माओवादी बाहिरिनुका १२ कारण

नेकपा माओवादी केन्द्रले बहुमतीय सरकारको विकल्पमा राष्ट्रिय सरकारको प्रस्ताव ल्याएपछि र सरकारबाट समर्थन फिर्ता लिएपछि चौतर्फी यसबारे चर्चापरिचर्चा सुरु...

यी १२ कारण ओली सरकारको विकल्प खोज्नुपर्छ

नेकपा माओवादी केन्द्रले बहुमतीय सरकारको विकल्पमा राष्ट्रिय सरकारको प्रस्ताव ल्याएपछि र सरकारबाट समर्थन फिर्ता लिएपछि चौतर्फी यसबारे चर्चापरिचर्चा सुरु...

ओली राष्ट्रवाद र मुकुन्दे गफ

महाकाली सन्धि राष्ट्रघाती हो कि राष्ट्रवादी ? त्यसबाट नेपालले के पायो ? कति लाभ लियो र गुमायो ? यो फेरि चर्चा गरिरहनुपर्ने विषय होइन । सन्धि राष्ट्रघा...

कति छ विप्लव माओवादीको फौजी सामर्थ्य ?

नवगठित नेकपा माओवादीका महासचिव नेत्रविक्रम चन्द ‘विप्लव’ ले जनअधिकारको रक्षाका लागि आफूले हतियार उठाउने चेतावनी दिइरहेका छन् । केही वर्षअघि एकीकृत ...

बौलाही छापामार !

पुलिस चौकी रेडका घाइते योद्धाहरु हुनुहुन्थ्यो । हामी एउटा गाउँको सिरानमा थियौं । म उपचारमा खटेकी थिएँ, बिस्तारै उहाँहरुको घाउ निको हुँदै थियो । कमरेड ...

अरु धेरै

प्रतिकृया लेख्नुहोस्:

Oil Nigam Detel page Jobkhoji