लाशमाथिको एकहप्ताः ताताेपानी/खासा डायरी

घुम्नका लागि म र एकजना साथी तातोपानी गएका थियौं । घुम्न र केही सामान किन्न चीनका खासामाथि बजारमा गएका थियौं । त्यहाँबाट ट्याक्सीमा फर्कंदै गर्दा एक्कासी हल्लाएजस्तो लाग्यो । सुरुमा त भूइचालो हो भन्ने पनि लागेन । ट्याक्सी ‘एक्सिडेन्ट’ हुन लागेको हो की जस्तो लाग्यो । ट्याक्सी चालक झरेर भाग्यो । सुुरुमा के भयो थाहा भएन । पछि ट्याक्सीबाट झरेपछि दोस्रो झट्कापछि मात्र भूइचालो गएको थाहा भयो । भुइचालो गएपछि ढुंगा खस्न थाले हामी चीनको सीमाभन्दा केही माथि थियौं । त्यहाँबाट नेपालको बोर्डर लाइनका घरहरु भत्किएको र पहिरोले पुरिरहेको देखियो । खासाबाट समान ओसार्ने कन्टेनर, घर, साना गाडी सबै पुरिरहेका थिए । चीनपटिको सडकमा पनि माथिबाट ढुंगा खसेर हिडिरहेको केहीलाई ढुंगाले लागेर मरेको देख्यौं । ट्याक्सीबाट झरेपछि सेफ ठाउ खोज्यौं तर, चीनतिर पनि पनि उस्तै भिरालो जमिन थियो । निरन्तर ढुंगा खसेको हुनाले बाँच्ने आशा नै मरिसकेको थियो । अलिकति खुल्लाजस्तो ढुंगा कम खस्ने ठाउँमा बस्यौं । दुई बजेसम्म हामी त्यही बस्यौ । अन्त बस्ने ठाउँ थिएन । त्यसपछि हिड्दै बोर्डरतिर आयौं  । त्यति बाटो हिड्न ४५ मिनेटजति लाग्यो । तल आएर खानेकुरा, चकलेट, केक किन्यौं । त्यतिखेरसम्म चीनपटि अलि खुल्ला ठाउँमा बस्ने क्याम्पजस्तो बनाइएको थियो । तर, हामी अलिमाथि सुरक्षित ठाउँ गयौं  । बाटोमा नै रोकिराखेको कन्टेनरमा रातभर सुत्यौं । कन्टेनरमा सात आठजना थियौं । राती निरन्तर गएका भूइचालोले ढृंगा खसिरहेको आवाज आउदै गर्दा जिउ सिरिंग हुन्थ्यो । धेरैमाथिबाट ढुंगा खस्दा आगो नै निस्किएको देखिन्थ्यो । त्यहाँबाट भोलिपल्ट बिहान तल झ्र्यौ तर, नेपालपटिका घर, सडक, बाटो सबै पुरिएकोले बोर्डर र्छिन दिइएन । आफैं रिस्क लिएर बल्ल ८ बजे नेपाल छिर्यौं । नेपालतिर आउँदा बाटोभरी लास नै लास देखिन्थ्यो । त्यस्तो कठिन अवस्थामा उद्दार गर्ने मान्छे कोही थिएनन् । हिड्दै आउँदा पहिरो लडेर सडकमा पहाड नै बनेको थियो । बोर्डरदेखि केही तल बाइक राखेको ठाउसम्म आइपुग्यौं । बाइक ढलेको थियो केही भएको रहेनछ  । त्यहाँबाट हिडदै दुई किलोमिटर तल झर्दा बाटोभरी लास, सयौं गाडी पुरिएको दर्दनाक दृश्य थिए । दुई किलोमिटर जति तल झरेपछि कोदारी उच्च मावि रहेछ । दोस्रो दिन ९ बजेसम्म त्यहाँ आइपुगेर घरमा आफू सुरक्षित रहेको जानाकारी गराएको थिएँ । तर, त्यसपछि मोबाइलको नेटवर्क लागेन, मोबाइलमा ब्याट्रि पनि थिएन । घरमा सम्पर्क हुन सकेन । त्यसपछि स्कुलमाथि भन्दा माथि बस्यौं  तीन दिन हामीले केही खुल्ला भएको सोही ठाउँमा  आगो तापेरै बितायौं । स्थानीय क्लबहरुले केही क्याम्प बनाएका थिए । घुम्न गएका र बाचेका केही स्थानीय गरी ५/६ सय मानिस त्यहाँ थिए । तीन दिन दिनको एकपटक जाउलो खाएर बितायौं । चौथो दिनदेखि खाना बनाएर दिन थाले । तीन दिन जाउलो दिएको भए पनि दुःख र पीडाको बेला राम्रो र मिठै मानेर खाइयो । सिन्धुपाल्चोकका सहायक सिडियो पनि त्यही फसेका थिए । तर, आफ्ना बच्चा र श्रीमतिलाई त्यही छोडी हेलिकप्टरबाट चौतारा आए । चौतारा आएपछि उनलाई पिटियो भन्ने पनि सुनियो । दोस्रो दिनको भूइचालो गएपछि नेटवर्क भएन । चौथो दिनसम्म घरमा सम्पर्क भएन । पाचौ दिन बल्ल घरमा घरमा सम्पर्क सम्भव भयो । ५ औं दिनमा चिनिया सिमकार्डबाट घरमा मेसेज गरें । नेपालबाट विदेशमा फोन गर्न फ्रि रहेछ, घरबाट फोन आयो । आफू सकूशल रहेको जानकारी गराए । त्यसै दिन भूकम्प गएको पहिलो दिन चीनतिर गाडीमा संगै सुतेका केटाहरु बाह्रबिसे जानेर भनेर पहिरो आएकै बाटैबाटो हिडेका थिए । दोस्रो दिन नै हिडेर बाह्रबिसे जाने भनेर गएका हरु धेरै पहिरोमा परे । दिउसो भूइचालो आएपछि माथिबाट पहिरो झन् धेरै खसेको यिो । दूई दिन÷तीनसम्म हिडेर आउने पहिरोमा परे । हिडेर आउने बाटो थिएन । आएकाहरु बाटोमा नै पुरिएका थिए । तर, म र मेरो साथी ६ दिनसम्म हेलिकप्टरले उद्दार गर्ने आशामा बसिरह्यौं । यसरी बस्दा घाइते, स्थानीय, बृद्ध, आइमाई र केटाकेटीलाई मात्र हेलिकप्टरले उद्दार गर्यो । त्यहा घुम्न गएका युवाहरुलाई हेलिकप्टरले उद्दार गर्ने अवस्था नै रहेन । छैटो दिनसम्म पनि हेलिकप्टर आउँछ र उद्दार गर्छ भन्ने आशामा बस्यौं तर, हेलिकप्टर आएन । हेलिकप्टरबाट जान नसक्ने भएपछि हिडेरै घर फर्किने तयारीमा लाग्यौं । सातौ दिन बिहान ८ बजे बाह्रबिसेतिर लाग्यौं । पहिरो आएको बाटोबाट हिड्नुको विकल्प थिएन । यसरी हिड्नेमा हामी चार जना थियौं । तातोपानीसम्म ठिकै थियो । तर, बजारबाट यता लागेपछि बाटोमा पहिरो नगएको ठाउँ नै थिएन  । ज्यानकै माया मारेर आइएको जस्तो लाग्यो । बाटोभरी लास नै लास थिए । कतै कपडा मात्रै देखिन्थे, कतै गाडीमा लासै लास थिए । साह्रै विभत्स लाग्ने दृश्य थियो । लासमाथिबाटै हिडेर आयौं । त्यही नजिकको लाकु बजार पूरै ध्वस्त थियो । लास यत्रतत्र थिए छरिएका थिए । हाम्रै गाउँको शरण श्रेष्ठ गाडीमा पुरिएकोसमेत मैलें देखें । साहुनीलाई लिएर उनी खासा गएका रहेछन्  । दुवैजनाको गाडीमा पुरिएर मृत्यु भयो । हिडदा खुट्टा सुन्एिको थियो । हिड्दै आउँदा सिन्धुपाल्चोकको बन्जी जम्प गर्ने भन्दा एक किलोमिटर जति पर दुईतिरबाट पहाड खसेर भोटेकोशी नै थुनिएको थियो । मान्छे हिड्न एक पाइलामात्रै थियो, हामी त्यहींबाट जे त होला भन्दै जसरी पनि बाँच्नुपर्छ भन्ने आशामा अघि बढ्यौं । बिहानबाट हिडेका हामी ११ बजेसम्म १९ किलोमिटरजति हिडछौं । बन्जीभन्दा चार पाच किलोमिटर अगाडि आएपछि सामान बोक्ने गाडी पाइयो । बन्जीभन्दा सात किलोमिटरभन्दा उता अलजजिराको पत्रकार देखिएका थिए । बाटोको अवस्था गाह्रो छ भन्दै हामी बाह्रबिसेतिर फक्यौं । केही सुरक्षित ठाउँमा आउँदा पनि गाडी चढेपछि भुइचालो आएको जस्तो मात्रै लागिरह्यो । बाहबिसे आएपछि भने अब बाँचियो जस्तो लाग्यो । त्सपछि बल्ल घरमा सम्पर्क गरें । कालको मुखबाट बाँचेर आइयो तर, आफू गएको बाइक उतै फसेको छ । पहिलो दिनको भूइचालोमा केही भएको थिएन । दोस्रो दिन पुरियो की के भयो थाहा नै भएन । हिड्दा एक हप्तासम्म खुल्ला ठाउँमा बस्दा खुट्टा सुनिएको थियो, अहिले बिस्तारै ठी हुँदैछ । नेपाल र चीनको सीमा क्षेत्रमा सुरक्षित नभएपछि चीनले सीमा सुरक्षाबाहेक स्थानीय बस्तीलाई तीन महिनाको लागि सारेको छ । नेपाली घाइतेलाई उद्दार गरी उतै पनि राखेको थियो । खासाका चीनकै स्थानीय व्यापारीदेखि नेपालीसम्मका खासादेखि पर सुरक्षित ठाउँमा लगिएको चर्चा हामीले उतै सुनेका थियौं  । घाइते नेपालहरुलाई पनि उतै सारे  । तीन महिनालाई सेक्युरिटीमात्र खासाको बजार बन्द भएको छ । सामान्य घाइते भएकालाई खानेकुरा र बाटो खर्च पुग्ने पैसा दिएरसमेत चीनले नेपालीहरुलाई पठाइदिएको थियो ।