नेपाली रुपैयाँ इतिहासमै कमजोर

काठमाडौं । अमेरिकी डलरको तुलनामा बिहीबार नेपाली रुपैयाँ इतिहासमै सबैभन्दा कमजोर बनेको छ । आजको नयाँ पत्रिका दैनिकमा खबर छ–विगत केही समययता डलरको मूल्य बढेपछि नेपाली मूद्राको मूल्यमा उच्च कमी आएको हो । बिहीबार एक अमेरिकी डलरबराबर १ सय ९ रुपैयाँ २४ पैसा नेपाली रुपैयाँ खर्चिनुपरेको छ । यो हालसम्मकै उच्च हो । पछिल्ला दिनमा भारतीय मुद्राको तुलनामा अमेरिकी डलरको मूल्य बढेकाले यो अवस्था आएको हो । नेपाली मुद्राको विनियमदर भारतीय मुद्रासँग स्थिर (पेग्ड) रहेकाले अमेरिकी डलरसँग भारुको मूल्य घटबढ हुँदा नेपाली मुद्रामा पनि उतारचढाव आउने गरेको छ । अहिले डलरको तुलनामा भारतीय मुद्रा कमजोर भएकाले त्यसको प्रत्यक्ष असर नेपाली मुद्रामा पनि परेको हो । ‘डलरको मूल्यसँग नेपाली मुद्राको कुनै सम्बन्ध छैन,’ अर्थशास्त्री पृथ्वीराज लिगलले भने । अहिले पनि भारतीय अर्थतन्त्रमा आएको उतारचढावले डलरको तुलनामा त्यहाँको मुद्राको मूल्यमा कमी आएको र त्यसको असर नेपाली मुद्रामा पनि परेको लिगलको तर्क छ । ‘अहिले हामी केही गर्न सक्ने अवस्थामै छैनौँ,’ उनले भने, ‘भारतीय मुद्रा जता–जता जान्छ, हामी पनि त्यतै पछि लाग्नुपर्छ ।’ भारतीय अर्थतन्त्रमा आएको उतारचढावले त्यहाँको मुद्राको मूल्यमा कमी आएको र त्यसको असर नेपाली मुद्राको मूल्यमा पनि परेको छ । अर्थशास्त्री डा. पोषराज पाण्डेका अनुसार अहिले भारतीय अर्थतन्त्रमा प्रमुख दुईवटा शक्ति अघि आएका छन् । एकातिर विश्व वस्तु बजारमा कच्चा तेलको मूल्यमा आएको कमीका कारण भारतमा पनि डलरको मागमा कमी आएको छ, अर्कातिर प्रत्यक्ष वैदेशिक लगानी ९एफडिआई० बाहिरिने क्रम तीव्र छ । यसले डलरको माग बढाएको छ । तर, एफडिआई बाहिरिने क्रम तीव्र बनेकाले डलरको माग उच्च बनी भारु कमजोर भएको पाण्डेले बताए । उनले भने, ‘भारतीय मुद्राको मूल्य नबढेसम्म नेपाली रुपैयाँ पनि कमजोर नै रहन्छ ।’ अमेरिकी डलर र नेपाली मुद्राको प्रत्यक्ष सम्बन्ध रहेको भए अहिलेको अवस्था नआउने पूर्वडेपुटी गभर्नर महाप्रसाद अधिकारीले बताए । उनले भने, ‘अहिले स्वदेशी अर्थतन्त्रका प्रमुख आर्थिक सूचक सकारात्मक रहेकाले डलरको तुलनामा नेपाली मुद्रा यति धेरै कमजोर हुनुपर्ने अवस्था आउँदैनथ्यो ।’