‘सयको लगानी, हजारको आम्दानी’

प्यूठान, ‘सयको लगानी हजारको आम्दानी’ सुन्दा अनौँठो लाग्न सक्छ । तर यहाँका एक कृषकले सयमा लगानी गरी अहिले हजारको आम्दानी गर्दा जिल्लामै नमुना बनेका छन् । दक्षिणी प्युठानको बाङ्गेसाल गाविस–६ दर्भानका हरिबहादुर केसीले अहिले आफूमात्रै होइन बेरोजगार स्थानीय युवालाई सीप हस्तान्तरणसँगै नयाँ काम सुरु गर्न प्रेरणा दिँदै समाजमा नै नमुना बनेका हुन् । ‘व्यक्तिको जीवनमात्रै होइन समाजलाई पनि हामीले परिवर्तन गर्ने हो’– उनले भने– ‘सयमा सुरु गरेको कामले मलाई हजारौँको आम्दानी दिएको छ ।’ ‘पराल काट्ने, उसिन्ने र त्यसलाई प्लास्टिकमा पोका पार्ने मेरो दैनिकी हो ।’–  केसीले भने– ‘सुरु गर्दा सयमा लगानी गरेको थिएँ तर अहिले हजारौँ आम्दानी गर्दैछु ।’ उनले यस्तो दैनिकी चलाएको एक वर्ष भयो । केसीले अहिले जिल्लामै नमुना च्याउ उत्पादन गर्दा उनको चर्चा थप बढ्दै गएको छ । ‘च्याउ बनाउनका लागि बिहान ५ बजेबाटै काम सुरु गर्ने गरेको छु ।’– केसीले भने । पाँच वर्ष खाडी मुलुक कतारमा मजदुरी गरी घर फर्कनुएका केसीले बाँकेको खजुरामा सञ्चालित ५१ दिने अगुवा कृषक कार्यक्रमबाट निःशुल्क तालिम लिएका थिए । तालिम सिकेपछि चार हजार पाँच सयको लागतमा च्याउखेती सुरु गरेका हुन् । केसीले अहिले खर्चबाहेक च्याउखेतीबाटै मासिक २५ हजारसम्म आम्दानी गर्ने गर्ने गरेका छन् । उनले खाडीमा बस्दा धेरै समस्या हुने गरेकोमा अहिले परिवारसँग सँगै बस्दै कामलाई अगाडि बढाएको बताए । ‘यहाँ त परिवारसँगै बस्दा रमाइलो पनि, सुख पनि हुन्छ’– उनको कथन थियो । उनले उत्पादन गरेको च्याउ स्थानिय बजारमै खपत हुने गरेको छ । उत्पादित च्याउ पछिल्लो समय दाङ, नेपालगन्ज र रोल्पासम्ममा पठाउने गरेको उनले बताए । केसीले बारीमा दुईवटा छाप्रो बनाई २५० वटा छ्वालीमा च्याउ उत्पादन गर्दै आएका छन् । उनका अनुसार बीउ किनेर ल्याए आफ्नै घरगोठको अँध्यारो कोठामा च्याउखेती गर्न सकिन्छ । एक पटक लगाएको बीउले तीनदेखि चार महिनासम्म आम्दानी लिन सकिन्छ । जग्गा नहुने र धेरै लगानी लगाउन नसक्ने विपन्न किसानका लागि च्याउखेती गतिलो माध्यम भएको उनले बताए।