निर्वाचनको मोडमा नेपाल : नेतृत्व, षड्यन्त्र र राष्ट्रनायकको सवाल

नेपाल निर्णायक राजनीतिक मोडमा प्रवेश गरिसकेको छ। प्रतिनिधि सभा निर्वाचनका लागि सबै राजनीतिक दलहरूले दल दर्ता तथा समानुपातिक उम्मेदवारहरूको प्रारम्भिक सूची निर्वाचन आयोगमा बुझाइसकेका छन्। प्रत्यक्षतर्फ उम्मेदवार छनोटका लागि आन्तरिक छलफल र तयारी चलिरहेकै बीच, समानुपातिक सूची दर्तासँगै देश औपचारिक रूपमा निर्वाचन प्रक्रियामा होमिएको स्पष्ट भइसकेको छ।

यही ऐतिहासिक मोडमा, जेनजी आन्दोलनका क्रममा सत्तामा रहेका र देशलाई अस्थिरता, हिंसा तथा विनाशतर्फ धकेलेको आरोप खेपिरहेका दुई ठूला संसदवादी दलहरूले संसद पुनर्स्थापनाको मागसहित अदालतको ढोका ढकढक्याएका छन्। उनीहरूको यो कदमलाई आधार बनाएर केही देशी–विदेशी प्रतिक्रियावादी र अतिवादी शक्तिहरू पुनः संसद ब्युँताउने, पुरानै कुशासन र भ्रष्टाचारको दलदलमा देशलाई फसाउने र अन्ततः नेपाललाई दीर्घकालीन अव्यवस्थाको मार्गमा धकेल्ने सपना देखिरहेको बुझ्न गाह्रो छैन।

संसद पुनर्स्थापनासम्बन्धी मुद्दा सर्वोच्च अदालतमा विचाराधीन भए पनि, देशको वर्तमान यथार्थ—निर्वाचन प्रक्रिया अघि बढिसकेको अवस्था—ले त्यसको राजनीतिक औचित्य कमजोर बनाउँदै लगेको देखिन्छ। अन्तिम निर्णय सम्मानित अदालतको हातमा छ, तर राजनीतिक रूपमा देश अब पछाडि फर्कने अवस्थामा छैन।

क. प्रचण्डको उम्मेदवारी : क्षेत्र होइन, राष्ट्रको सवाल

आगामी निर्वाचनका लागि नेपाली कम्युनिस्ट पार्टीका संयोजक क. प्रचण्डलाई प्रत्यक्षतर्फ विभिन्न जिल्लाबाट उम्मेदवारका रूपमा सिफारिस गरिनु सामान्य घटना होइन। यो सिफारिसले उहाँ कुनै एक जिल्ला वा निर्वाचन क्षेत्रमा सीमित नेता नभई सिंगो राष्ट्रको नेतृत्व गर्ने हैसियतमा स्थापित भइसकेको सन्देश दिन्छ।

क. प्रचण्ड अरू नेताझैँ ‘आफ्नो सुरक्षित क्षेत्र’ खोजेर बस्ने प्रकारका नेता होइनन्। उहाँ जहाँबाट उठे पनि जित्न सक्ने क्षमता र जनआधार राख्नुहुन्छ भन्ने कुरामा कुनै शंका छैन। तर यहाँ मूल प्रश्न उहाँको व्यक्तिगत जितको होइन। वास्तविक चुनौती भनेको देशभरका १६५ निर्वाचन क्षेत्रमा पार्टीका उम्मेदवारलाई जिताउनु, समानुपातिकतर्फ लाखौँ जनताको विश्वास प्राप्त गर्नु र एकल बहुमतको सरकारमार्फत देशलाई स्पष्ट राजनीतिक निकास दिनु हो।

त्यसका लागि जनताको आधारभूत माग—रोजगारी, शिक्षा, स्वास्थ्य, कृषि रूपान्तरण, भूमिसुधार, सुकुम्बासी समस्या समाधान, सामाजिक न्याय र सबै प्रकारका विभेदको अन्त्य—लाई व्यवहारमा उतार्ने राजनीतिक इच्छाशक्ति आवश्यक छ। यही लक्ष्यका साथ क. प्रचण्डले देशव्यापी रूपमा निर्वाचनमा नेतृत्वदायी भूमिका खेल्नुपर्ने हुन्छ।

साथै, यदि निर्वाचन नै अवरुद्ध गर्ने, देशलाई अन्यौल र संकटमा फसाउने षड्यन्त्र भए भने त्यसको प्रतिरोधका लागि वैकल्पिक क्रान्तिकारी तयारी पनि सँगसँगै अघि बढाउनुपर्ने आवश्यकता छ। त्यसैले उहाँ कहाँबाट उठ्ने भन्ने विषयमा सुझाव र छलफल स्वाभाविक भए पनि, अनावश्यक दबाब सिर्जना गर्नु दूरदर्शी कदम हुँदैन।

संकुचित सोच होइन, खुला दृष्टि

आज नेपाल मात्र होइन, विश्व राजनीति र समाजवादी आन्दोलन नै कठिन मोडमा उभिएको छ। भेनेजुएलाजस्ता देशमा देखिएका घटनाले साम्राज्यवाद कति आक्रामक रूपमा अघि बढिरहेको छ भन्ने स्पष्ट पारिसकेको छ। यस्तो अवस्थामा संकुचित सोचले होइन, फराकिलो दृष्टि र ऐतिहासिक चेतनाले निर्णय लिनु अपरिहार्य छ।

पार्टी र क्रान्तिको जित व्यक्तिभन्दा माथि हुन्छ। यो सत्य सबैका लागि लागू हुन्छ—नेतादेखि कार्यकर्तासम्म। क. प्रचण्ड आफैँ पनि यस नियमका अपवाद होइनन्।

क. प्रचण्डमाथि उठाइने भ्रमहरू

शान्ति प्रक्रियाको सुरुवातदेखि नै क. प्रचण्ड एउटै निर्वाचन क्षेत्रबाट मात्र उठ्ने नेता नहुने विषयमा पार्टीभित्र स्पष्ट छलफल हुँदै आएको छ। तर बेला–बेला विदेशी स्वार्थसँग जोडिएका तत्व, सामाजिक सञ्जालका अतिरञ्जित आवाज, पार्टी छोडेर गएकाहरूको असन्तुष्टि र राजनीतिक अपरिपक्वताको मिश्रणबाट उहाँको “आफ्नै निर्वाचन क्षेत्र छैन” भन्ने भ्रम फैलाउने प्रयास हुँदै आएको छ। यस्ता बहकाउमा फसिनु आत्मघाती हुनेछ।

इतिहासले प्रमाणित गरिसकेको नेतृत्व

क. प्रचण्डको ऐतिहासिक भूमिकालाई हामी आफैँले कहिलेकाहीँ कम आँक्ने गरेका छौँ। तर विश्व कम्युनिस्ट आन्दोलनको दृष्टिबाट हेर्दा उहाँ नेपालको जनवादी क्रान्तिको केन्द्रीय व्यक्तित्व हुनुहुन्छ। दश वर्षे जनयुद्ध, गणतन्त्र स्थापना, संविधानसभा प्रक्रिया—यी सबै उहाँको नेतृत्वबिना कल्पना गर्न सकिँदैन।

भविष्यमा लेखिने नेपालको इतिहास क. प्रचण्ड र जनयुद्धको उल्लेखबिनाको हुनै सक्दैन। त्यस्तै, विश्व माओवादी आन्दोलनको इतिहास पनि नेपाल र क. प्रचण्डको भूमिकालाई बेवास्ता गरेर पूरा हुँदैन।

अन्तर्राष्ट्रिय कूटनीतिमा पनि साम्राज्यवाद र विस्तारवादसँग आँखामा आँखा जुधाएर, नेपालको हितमा सन्तुलन कायम गर्न सक्ने क्षमतायुक्त नेता आज नेपालमा क. प्रचण्डबाहेक अरू देखिँदैनन्। गौतम बुद्धपछि नेपाललाई विश्वमा चिनाउने नाम यदि कसैको छ भने, त्यो जनयुद्धका सर्वोच्च कमाण्डर क. प्रचण्डकै हो।

क्षेत्र होइन, भूमिका

क. प्रचण्डको निर्वाचन क्षेत्रबारे हुने बहस सतही र दिशाहीन छ। उहाँलाई एउटा क्षेत्रमा सीमित गर्न खोज्नु भनेकै राष्ट्रिय नेतृत्वलाई संकुचित बनाउने प्रयास हो। राष्ट्रिय स्तरको नेता जहाँबाट उठे पनि जनताको विश्वास जित्न सक्नुपर्छ—र क. प्रचण्डले त्यो क्षमता पटक–पटक प्रमाणित गरिसक्नुभएको छ।

अब आवश्यकता छ—उहाँलाई राष्ट्रनायकको भूमिकामा अझ मजबुत बनाउने, उहाँका विचार र अनुभवलाई अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा पुर्‍याउने, विभाजित क्रान्तिकारी शक्तिहरूलाई एकताबद्ध गर्ने र विरोधी प्रचारको दृढतापूर्वक सामना गर्ने।

आन्तरिक रूपमा आलोचना र सुझाव राखौँ, तर बाहिर नेतृत्वको रक्षा गरौँ। अटुट विश्वासका साथ पार्टी निर्माण, निर्वाचन र संघर्षमा जुटौँ। जनताको जित सुनिश्चित छ। नेकपाको जित सुनिश्चित छ। नेपाल कुनै विदेशी शक्ति खेल्ने मैदान होइन—यो नेपाली जनताले बनाउने समृद्ध, शान्त र न्यायपूर्ण देश हो। त्यो लक्ष्य नेकपाको नेतृत्वमा हामी पूरा गरेरै छाड्नेछौँ।