नेकपाको जनस्वास्थ्य प्रतिबद्धता: स्वास्थ्य बीमा शतप्रतिशत, जनस्वास्थ्य सेवा निःशुल्क

काठमाडौं । नेपाली कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) ले स्वास्थ्य क्षेत्रलाई गुणस्तरीय, जनमुखी, समावेशी र दिगो बनाउने लक्ष्यसहित विस्तृत जनस्वास्थ्य प्रतिबद्धता सार्वजनिक गरेको छ। पार्टी कार्यालय पेरिसडाँडामा आयोजित कार्यक्रममा सार्वजनिक प्रतिबद्धता पत्रमा हाल करिब ३० प्रतिशतमा सीमित स्वास्थ्य बीमालाई वि.सं. २०८८ सम्म शतप्रतिशत पुर्‍याउने लक्ष्य राखिएको छ।

गरिबीको रेखामुनि रहेका नागरिकमध्ये हाल करिब १० प्रतिशत मात्रै बीमामा समेटिएको अवस्थालाई पनि सोही अवधिसम्म शतप्रतिशत पुर्‍याइने उल्लेख छ। गरिब, अशक्त, दीर्घरोगी र ज्येष्ठ नागरिकको बीमा प्रिमियम राज्यले बेहोर्ने व्यवस्था थप परिणाममुखी, तथ्यांकमा आधारित र पारदर्शी बनाइने जनाइएको छ।

जनस्वास्थ्य सेवा पूर्ण रूपमा निःशुल्क

संविधानप्रदत्त स्वास्थ्यको मौलिक हक कार्यान्वयन गर्दै खोप, सुरक्षित मातृत्व, सरुवा रोग नियन्त्रण, प्रजनन स्वास्थ्य र आधारभूत स्वास्थ्य सेवा पूर्ण रूपमा निःशुल्क बनाइनेछ। नागरिकले आफ्नै खल्तीबाट तिर्नुपर्ने स्वास्थ्य खर्च (Out-of-pocket) हाल ५४ प्रतिशत रहेको अवस्थालाई २०८८ सम्म ३५ प्रतिशतभन्दा कममा झार्ने लक्ष्य लिइएको छ।

स्वास्थ्य बीमा अनिवार्य र प्रगतिशील

स्वास्थ्य सुरक्षाको मुख्य आधारका रूपमा स्वास्थ्य बीमालाई अनिवार्य गरिनेछ। सबै नागरिकलाई बीमामा आबद्ध गराउँदै लक्षित वर्गको प्रिमियम राज्यले व्यहोर्ने व्यवस्था सुदृढ गरिनेछ।

समुदाय र विद्यालयसम्म स्वास्थ्य सेवा

हरेक वडा, समुदाय र विद्यालयमा मिड–लेभल स्वास्थ्य टोली परिचालन गरी नियमित स्वास्थ्य परीक्षण, जीवनशैली परामर्श र रोकथाममुखी सेवा विस्तार गरिनेछ। “अस्पताल पर्खने होइन, स्वास्थ्य सेवा गाउँ जाने” नीतिअनुसार प्राथमिक स्वास्थ्य सेवा सुदृढ गरिनेछ।

सरकारी स्वास्थ्य संस्थामा विस्तारित सेवा

सरकारी अस्पतालमा बहिरङ्ग सेवा बिहान ७ देखि बेलुका ७ बजेसम्म दुई सिफ्टमा सञ्चालन गरिनेछ। स्वास्थ्य चौकीहरू वर्षका ३६५ दिन खुला रहने व्यवस्था गरिनेछ।

विशेष प्राथमिकता समूह

वैदेशिक रोजगारीमा जाने युवाको स्वास्थ्य परीक्षण निःशुल्क गरिनेछ। ज्येष्ठ नागरिक, अपाङ्ग, गर्भवती, नवजात शिशु र विपन्न वर्गलाई ‘ग्रिन च्यानल’ मार्फत प्राथमिकता दिइनेछ।

स्वास्थ्यकर्मीको सेवा, सुविधा र सुरक्षा

सरकारी स्वास्थ्य संस्थामा कार्यरत स्वास्थ्यकर्मीलाई जीवन निर्वाहयोग्य तलब, सुविधा र सुरक्षा सुनिश्चित गर्दै ‘एक स्वास्थ्यकर्मी, एक स्वास्थ्य संस्था’ पूर्णकालीन सेवा नीति लागू गरिनेछ।

रोकथामप्रधान र मानसिक स्वास्थ्य सेवा

उपचारभन्दा रोकथामलाई प्राथमिकता दिँदै व्यायाम, योग, ध्यान र पोषण प्रवर्द्धन गरिनेछ। मानसिक स्वास्थ्यलाई आधारभूत स्वास्थ्य सेवासँग एकीकृत गर्दै मनोसामाजिक परामर्श हेल्पलाइन सञ्चालन गरिनेछ। आत्महत्या दर २३.४ प्रति लाखबाट २०८८ सम्म ४.७ प्रति लाखमा झार्ने लक्ष्य राखिएको छ।

डिजिटल स्वास्थ्य प्रणाली र प्रदेशस्तरीय अस्पताल

सबै सरकारी स्वास्थ्य संस्थामा डिजिटल स्वास्थ्य प्रणाली लागू गरिनेछ। सातै प्रदेशमा सरकारी स्वामित्वका विशिष्टीकृत रेफरल अस्पताल स्थापना गरिनेछ, ताकि काठमाडौँ धाउनुपर्ने बाध्यता अन्त्य होस्।

औषधि आपूर्ति र सुशासन

औषधि खरिदमा अनियमितता रोक्न केन्द्रीय फ्रेमवर्क प्रणाली लागू गरिनेछ। नेपाल औषधि लिमिटेड र सिंहदरबार वैद्यखानाको क्षमता वृद्धि गरी आधारभूत औषधि स्वदेशमै उत्पादन गरिनेछ र जेनेरिक औषधि प्रयोग अनिवार्य गरिनेछ।

दूरस्वास्थ्य, घुम्ती विशेषज्ञ सेवा र महामारी तयारी

दुर्गम क्षेत्रमा दूरस्वास्थ्य सेवा विस्तार गरिनेछ। वर्षमा दुईपटक घुम्ती विशेषज्ञ शिविर सञ्चालन गरिनेछ। महामारी र आपत्कालीन स्वास्थ्य सेवालाई सुदृढ संरचनामार्फत व्यवस्थित गरिनेछ।

स्वास्थ्य बजेट र कानुनी सुधार

स्वास्थ्य बजेट हालको ५ प्रतिशतबाट २०८८ सम्म ८ प्रतिशत पुर्‍याइनेछ। स्वास्थ्यसम्बन्धी सबै ऐन, नियमावली र निकाय समेटेर एकीकृत स्वास्थ्य ऐन निर्माण गरिनेछ। आधुनिक र परम्परागत चिकित्सा पद्धतिको सुसंगत एकीकरण गरिने नीति लिइएको छ।

नेकपाले स्वास्थ्यलाई सेवा क्षेत्रका रूपमा स्थापित गर्दै सामाजिक सुरक्षा र जनस्वास्थ्य अभियान सरकारी, सहकारी र निजी क्षेत्रसँगको सहकार्यमा अघि बढाउने जनाएको छ।