कांग्रेसको रणसंग्राममा देउवा र पौडेलकाे दौड यस्तो छ

काठमाडौं । कांग्रेसका बरिष्ठ नेता शेरवहादुर देउवा र कार्यबाहक सभापति रामचन्द्र पौडेलले अनौपचारिक रुपमा विहिबार सभापतिको उम्मेदवारी घोषणा गरेका छन् । कान्तिपुरमा खबर छ– देउवाले बुढानिलकण्ठस्थित आफ्नै निवासमा र पौडेलले अनामनगरस्थित सम्पर्क कार्यालयबाट उम्मेदवारी घोषणा गरेका हुन् । दुवै नेताले औपचारिक घोषणा भने पछि हुने बताए । देउवाले उम्मेदवारीसहित आफ्नो अभियान घोषणा गरेको जानकारी पाएपछि पौडेलले पनि पत्रकार भेटघाट आयोजना गरी त्यस्तै जानकारी गराएका थिए । देउवाको कार्यक्रम भन्दा ५ घण्टापछि आयोजित पत्रकार भेटघाटमा पौडेलले औपचारिक घोषणा पछि हुने भन्दै आफ्नो उम्मेदवारीको औचित्वबारे संचारकर्मीलाई जानकारी गराएका थिए । उम्मेदवारीका कारणबारे दुबैले दिएका तर्क र धारणा करिव समान छन् । दुवै नेताले संचारकर्मीलाई अनौपचारिक भेटघाट भन्दै बोलाएका थिए । तत्कालिन पार्टी सभापति सुशील कोइरालाको निधन भएको १३ औं दिनसम्म कुनैपनि औपचारिक कार्यक्रम नगर्ने पार्टी निर्णय अनुसार दुवै पक्षले भेटघाटलाई अनौपचारिक रुपमा लिन आग्रह गर्दै आफ्ना धारणा राखेका थिए । देउवाले पार्टी नेतृत्वमा सहमति कायम गर्न कार्यबाहक सभापति रामचन्द्र पौडेललाई प्रधानमन्त्रीमा सहयोग गर्ने प्रस्ताव गरेको बताए । ‘म पार्टी सभापति र रामचन्द्रजी प्रधानमन्त्रीमा बस्दा पार्टी एकताको सन्देश पनि जान्छ र पार्टी एकढिक्का पनि हुन्छ’ संचारकर्मीमाझ देउवाले भने, ‘सहमतिकै लागि रामचन्द्रजीलाई प्रधानमन्त्रीमा सहयोग गर्न म चाहन्छु ।’ ठिक उस्तै शैलीमा पौडेलले पनि आफ्नो क्रियाशीलता पार्टीमै आवश्यक रहेको बताए । उनले भने, ‘बरु देउवाजीले नै प्रधानमन्त्री या राष्ट्रपतिमा बसेर मलाई सहयोग गर्नुहोस्, त्यसरी पनि सहमति हुन सक्छ ।’ पौडेलले प्रधानमन्त्रीको लोभ लालचमा आफू नफस्ने बताए । पार्टीको १३ औं महाधिवेशन नजिकिदै गर्दा दुवै नेताले आ आफ्नो उम्मेदवारीको औचित्व पुष्टी गर्ने प्रयास थालेका छन्। देउवाले पार्टीलाई एक बनाउने र अहिलेका राष्ट्रिय मुद्दालाई सम्वोधन गर्ने प्राथमिकताकासाथ आफू सभापति हुन चाहेको धारणा राखेका थिए । ‘हिजो को कहॉ थियो भन्ने आधारमा होइन, योग्य, क्षमतावान सवै साथीहरुलाई म समेटेर अघि बढ्छु । कसैलाई काखा र पाखा गर्दिन’ पार्टी एक बनाउने आफ्नो पहिलो प्राथमिकता रहेको बताउदै देउवाले भने,‘हिजोजस्तो पार्टीलाई अनिर्णयको बन्दी हुन म दिन्न, समयमा निर्णय गर्न नसक्दा सरकारबाट मनोनित हुने सांसद गुमाउन पुग्यौ, भूकम्पले पुर्‍याएको क्षतीको पुर्ननिर्माण गर्ने प्राधिकरणका सिईयो गुमाउन पुग्यौ ।’ पौडेलले पनि योग्य र क्षमतावानालाई ठाउँ दिएर पार्टीभित्र मौलाएको भागबण्डाको अन्त्य गर्ने आफ्नो मुख्य योजना रहेको बताए । विगतमा आफ्नो मध्यमार्गी भूमिकाका कारण दुवै पक्षका नेता तथा कार्यकर्ताका लागि आफू सहज हुने तर्क उनको थियो । ‘अहिलेको मुख्य आवश्यकता नै एकताको छ । पार्टीमा भएको भागबण्डा अन्त्य गरी एक बनाउन मेरो हस्तक्षेपकारी भूमिका हुनेछ’ पौडेलले भने । संविधान निर्माणको नेतृत्व कांग्रेसले गरेको र त्यसलाई कार्यन्वयन गर्ने दिशामा पनि कांग्रेसकै नेतृत्व आवश्यक रहेको ठम्याई देउवा र पौडेल दुवैको थियो । सरकार बाहिर रहेरपनि सविधान कार्यन्वयनको नेतृत्व दिन सक्ने सवल र सक्षम पार्टी बनाउने अठोट दुवै नेताले राखे । आवश्यक परेमा सरकारको नेतृत्व समेत लिन सकिने आशय उनीहरुको थियो । देउवाले मधेस, थारु, महिला, जनजाति, दलितलगायतको समस्या समाधानका लागि आफ्नो तत्परता र अग्रसरता रहने बताए । भने,‘राष्ट्रिय मुद्दाहरुलाई समाधान गर्दै देशलाई एक बनाउने काम म गर्न सक्छु ।’ सवै राजनीतिक दललाई मिलाएर अघि बढाउन आफ्नो कार्यशैली र लचकताले काम गर्ने बताउदै देउवाले सीमाकंनका बिषयलाई पनि मिलाएर लैजाने अठोट राखे । पौडेलले संविधानले ल्याएको परिवर्तनलाई कार्यन्वयन गर्नका लागि आफ्नो क्रियाशीलता अघि बढाउने बताए । औपचारिक घोषणा गर्दा आफ्नो उम्मेदवारीसंग आफूले लिने नीति, विचार र दृष्टिकोण सार्वजनिक गर्ने उनले बताए । महाधिवेशनको मुखमा आफूइतर पक्षबाट केही पूर्वाग्रही आरोपहरु आएको बताउ‘दै देउवाले त्यसको पनि खण्डन गरे । दरबारमा लगेर प्रजातन्त्र बुझायो भन्ने आरोपको खण्डन गर्दै देउवाले त्यतिबेला चुनाव सार्ने पक्षमा स्वयं तत्कालिन सभापति सुशील कोइराला र गोविन्दराज जोशीको पनि हस्ताक्षर भएको बताए । चुनावको मिति सारेकै कारण तत्कालिन राजा ज्ञानेन्द्रले ‘कु’गरी शासन सत्ता लिएको आरोप देउवा माथि लाग्दै आएको छ । ‘आरोपको पनि एउटा हद हुन्छ । हु‘दै नभएको आरोप अहिले मलाई किन लगाईदैछ रु देउवाले भने, ‘निर्वाचित सरकारले अपदस्थ भएको वीपी र मेरै पालामा हो । त्यसो भए वीपीलाई पनि प्रजातन्त्र राजालाई बुझयो भन्ने रु’ निर्वाचित सरकार अपदस्थ गरी राजाले सवैभन्दा बढी जेल आफैलाई हालेको प्रशङ उल्लेख गदै देउवाले सीमा नाघेर आफूमाथि पूर्वाग्रही नभईदिन आग्रह गरे । उनले पार्टीभित्रको विभाजनको प्रभावलाई मेटाएर एक बनाउन नै आफू अघि बढेको बताउदै मधेस, पाहड र हिमाललाई जोड्न सक्ने नेता भएर देखाउने अठोट लिए । ‘यो ऐतिहासिक पार्टीलाई एक नबनाई हुन्न । कांग्रेस एक भयो भने मात्रै मुलुकको एकता बलियो हुन्छ’ देउवाले थपे, ‘त्यसैका लागि मेरो उम्मेदवारी हो ।’ संस्थापन पक्षभित्र सभापतिको उम्मेदवारमा सर्वसम्मत भईनसकेका कारण पौडेल देउवाको तुलनामा खुलेर बोल्न सकेनन् । संस्थापन पक्षबाट महामन्त्रीद्वय प्रकाशमान सिंह र कृष्णप्रसाद सिटौंला सभापतिका आकांक्षी छन् । उनीहरुलाई व्यवस्थापन गर्न पौडेललाई हम्मेहम्मे भइरहेको छ । देउवाको पत्रकार भेटघाटमा केन्द्रीय सदस्य विमलेन्द्र निधि र तत्कालिन सहमहामन्त्री ९प्रधानमन्त्री निर्वाचनमा कांग्रेसको उम्मेदवारीप्रति असहमति जनाउदै सहमहामन्त्रीबाट राजीनामा दिएका० पुर्णवहादुर खडा र सांसद रमेश लेखक सहभागि थिए । पौडेलको पत्रकार भेटघाटमा भने प्रभावशाली नेता कोही थिएनन् । सांसदहरु यज्ञवहादुर थापा, जीवन परियार, चन्द्रदेवी जोशीलगायत उपस्थित थिए । दुवै पक्षले अंकगणितमा पनि आ–आफ्नो समूह बलियो रहेको तर्क गरे । पौडेलले जिल्ला सभापतिमा चालिस भन्दा बढी जिल्लामा संस्थापन पक्ष आएको बताए । तर, देउवा पक्षले जिल्ला केन्द्रीय नेतृत्व चयनमा जिल्ला अधिवेशन नभएर क्षेत्रीय अधिवेशननै मुख्य इन्डिकेटर रहेको बताए । ‘नेतृत्व चयनका लागि जिल्लाको निर्वाचन इन्डिकेटर होइन, क्षेत्रीय अधिवेशननै मुख्य इन्डिकेडर हो’ देउवाको पत्रकार भेटघाटमा नेता निधिले भने, ‘देशभरमै महाधिवशेन प्रतिनिधि हाम्रो पक्षमा बढी छन् ।’ पौडेले जिल्ला सभापति र महाधिवेशन प्रतिनिधिहरुपनि संस्थापन पक्षमा बढी रहेको दावी गरे ।