यौन समागम गराएर होली

भक्तपुर, देशका अन्य स्थानमा रङ र लोलाले होली खेलिए पनि प्राचिन सहर भक्तपुरमा भने अलग र मौलिक किसिमले होली मनाइएको छ । नेपाल समाचारपत्र दैनिकमा खबर छ–भक्तपुर दत्तात्रय मन्दिर अघि रहेको भीमसेनको मन्दिरमा रहेको काठबाट बनेको मानव आकारको लिंग अर्थात लग र रातो कपडाले बनाइएको योनी आकारको कपडालाई जुधाएर यौन समागमको संकेत गर्दै होली मनाउने प्रचलन छ । लग अर्थात लिंगलाई फागु शुक्ल पूर्णिमा अघि अष्टमीका दिन टोल–टोलमा घुमाएर ७ दिनसम्म मनाइने होली पर्व सुरु हुने गर्दछ । लगलाई टोलटोलमा घुमाएर पुनः मन्दिरको पाटीमा राखेपछि विधिवत रुपमा होली सुरु भएको मानिन्छ । यसलाई टोलमा रहेका पसलैपिच्छे घुमाएर पूजा गरी पुनः पार्टीमा ल्याएर झुण्ड्याएपछि हरेक दिन यसको दर्शन गर्न महिला तथा पुरुष आउने र भेटी चढाएर पूजा गर्ने गर्दछन् । घर र पसलैपिच्छे लिंगलाई घुमाएपछि गरिने दर्शन र दक्षिणापछि व्यापार फस्ट्याउने धार्मिक विश्वास छ । ‘भगवानको लिंगलाई छोएपछि व्यापार बढ्छ, त्यसैले आजको दिन पसलपसलमा लिंग लगिएपछि दक्षिणा राखेर ढोग्छन्’ स्थानीय कृष्णबहादुर गायजूले भने । बजार घुमाएर ल्याएको लिंग र योनी आकारको प्वाल भएको रातो कपडा भीमसेनको पार्टीमा सात दिनसम्म झुण्ड्याने गरिन्छ । झुण्ड्याएको लिंग हल्लाउँदा योनी आकारको कपडाको प्वालभित्र छिर्ने गर्दछ । यसलाई भीमसेन र द्रौपतीको यौन समागमको रुपमा लिइने गरेका संस्कृतिकर्मी बताउँछन् । करिब दुई हात लामो र करिब ३० इन्च मोटाईको काठबाट लिंग बनाइएको लिंगलाई भीमसनेको लिंग र कपडाबाट बनाइएको प्वाललाई द्रौपतीको योनीका रुपमा लिने गरेको भक्तपुरका संस्कृतिकर्मी ओम धौभडेलले बताए । धौभडेलले भने, ‘नेवारी परम्परा अनुसार यसलाई चिर स्वायगू भन्ने गरिन्छ । यसको आशय लिंग घुमाएपछि फागनु पर्व सुरु हुन्छ भन्ने हो ।’ पर्व सुरु भएपछि भोजखाने, भजन र गीत गाउँने पनि गरिन्छ । छोरा नहुनेले उक्त लिंग बोकी ब्राह्मायणीसम्म लगेकम छोरा हुन्छ भन्ने विश्वास छ । लिंग हेर्न आन्तरिक र बाह्य पर्यटकको भीड लाग्ने गरेको छ ।