तस्करको कब्जामा १० अर्ब

काठमाडौं । भारतले लगाएको नाकाबन्दीपछि बढेको इन्धन कालोबजारीले १० अर्बभन्दा बढी नेपाली रुपैयाँ नेपाल(भारत सीमामा होल्ड भएर बसेको छ। आजको अन्नपूर्ण पोष्ट दैनिकमा खबर छ–भारतीय रुपैयाँ साट्न नपाई ठूलो परिमाणमा होल्ड भएको यस्तो रकमका कारण नेपाली बजारमा भारुको अभाव झनै बढ्नेछ । भारु साट्न नपाएपछि विकल्पमा सुनचाँदीबाट भुक्तानी हुँदा यसको अवैधानिक कारोबार बढेर जान्छ। नाकाबन्दीपछि नेपाली उपभोक्ताले तस्करीबाट पेट्रोलियम पदार्थ खरिद गर्दा खर्च गरेको रकम भारु साट्न नपाएका कारण सिमानामा होल्ड भएको हो । नेपाली रुपैयाँ होल्ड भएको अनौपचारिक जानकारी राष्ट्रबैंकमा पनि आइपुगेको छ। भारतले असोजदेखि लगाएको नाकाबन्दीपछि नेपालमा अधिकांश इन्धन आपूर्ति तस्करीबाट हुने गरेको छ। सामान्य अवस्थामा मासिक १० अर्ब रुपैयाँको पेट्रोलियम पदार्थ भारतबाट आउने गरेकोमा मंसिरसम्म तीन महिनामा जम्मा १५ अर्ब रुपैयाँको पेट्रोलियम पदार्थ आयात भएको छ। नेपाल राष्ट्रबैंकका अनुसन्धान विभाग प्रमुख नरबहादुर थापा वैधानिक आयात नहुँदा सीमा नाकामा नेपाली रुपैयाँ थन्किएको बताउँछन्। ुयसरी कति रुपैयाँ सीमामा पुगेको छ अहिले भन्न सकिँदैन, हामी अध्ययन गर्दैछौुं, उनले भने। थापाले नेपाली रुपैयाँ होल्ड भएर थुप्रिँदा अर्थतन्त्रमा ठूलो समस्या आउने स्वीकारे। ुवर्षात्मा आउने खहरेले जसरी सखाप पार्छ, नाकाबन्दीपछि मौलाएको अनौपचारिक अर्थतन्त्रले पनि औपचारिक बजारलाई त्यसरी नै सखाप पार्छ,ु उनले भने। काठमाडौंलगायत सहरी क्षेत्रमा अहिले नेपाल आयल निगमले मागको १५ प्रतिशतमात्र इन्धन आपूर्ति गर्न सकेको छ।काठमाडौंका सडकमा सवारीसाधन भने लगभग सामान्य अवस्थाझैं चल्न थालेका छन्। पूर्ववाणिज्य तथा आपूर्ति सचिव पुरुषोतम ओझा नाकाबन्दीले फस्टाउँदै गएको तस्करीका कारण आगामी दिनमा भारतीय रुपैयाँमाथिको परनिर्भरता थप बढ्ने बताउँछन् । ‘पेट्रोलियम पदार्थबाट आउने मासिक तीन अर्ब राजस्व सरकारले गुमाएको छु, उनले भने, ‘मासिक रूपमा अहिले निगमले एक अर्ब रुपैयाँ मुनाफा गुमाएको छ । यस्तै ५० करोड रुपैयाँ ढुवानीकर्ताले मासिक गुमाएका छन्।ु ओझाका अनुसार पेट्रोलियम पदार्थको वैधानिक कारोबार कालोबजारीमा गएको छ, जुन अर्थतन्त्रका लागि खतरनाक हुन सक्छ। नेपाली रुपैयाँको भारतीय रुपैयाँसँग स्थिर विनिमयदर प्रणाली छ। एक सय भारतीय रुपैयाँको एक सय ६० नेपाली रुपैयाँ हुने भए पनि पेट्रोल तस्करले एक सय ८० रुपैयाँसम्म लिएर कारोबार गरेका छन् । सीमावर्ती क्षेत्रमा उपभोग्य वस्तु किनमेल गर्दा एक सय ७० रुपैयाँका दरले खरिदबिक्री हुने गरेको छ।